खंड पंचम - संघ अनुयायी - भिक्खु, गृहस्थ - उपासक हे दोन वर्ग संघामध्ये असतात. सत्यज्ञानाचा शोध - परिव्राज्यक फार जुनी संस्था आहे. प्राचीन परिव्राज्यक कौटुंबिकत्व सोडून इतस्थ परिभ्रमणात करणारा समूह म्हणजे संघ असे म्हणायचे. त्यात स्त्रिया पण असत. नियमरहित ही संस्था असे. प्रथम तथागतांनीच या परिव्राज्यक प्राचीन संस्थेचे रूपांतर संघामध्ये केले. त्यांना उपदेश, उद्देश, नियम दिले. बौद्ध संघात केवळ एक भेद होता तो भेद म्हणजेच लिंगभेद. स्त्री भिक्खुनी व पुरुष भिक्खु असा तो भेद असे. संघातील घटकाचे दोन वर्गात रूपांतर व्हायचे. १) श्रमनेर २) भिक्खु श्रामनेर हा वीस वर्षाखालील तर भिक्खु संघ हा वीस वर्षाच्या पुढील. त्रिशरण - बुद्ध, धम्म आणि संघ यांना शरण जाणे म्हणजे त्रिशरण. बुद्धम् शरणम् गच्छामि, धम्मम शरणम् गच्छामि, संघम शरणम् गच्छामि' अशाप्रकारे या त्रिशरण मध्ये द्वितीयंती आणि तृतीयंती अशा प्रकारचे चरण लावून त्रिशरणाचे नऊ पद निर्माण होतात. ते मिळून त्रिशरण होते. दशशीला - अहिंसा, अचोरी, ब्रह्मचर्य, सत्य अमद्यपान, अवेळी अन्नसेवन, असभ्य अनैतिक वर्तन, अलंकारविहिन शरीर,ऐश्वर्यारामापासू...
