विश्वकाव्य

******विश्वशब्द*****

"मम कवणांच्या कायेवरती
शृंगार कल्पनेचे न जडले....
पाहिले दिसले अनुभवले
सारेच ते शब्दकाव्य घडले......!"

-----अनुक्रमणिका-----
1)वेध सुखाचा
2)आद्यशिक्षिका
3)प्लॅटफॉर्मवरल्या गर्दीतला अनाथ
4)लढले रे भीमा
5)अलंकारी
6)गुलामास
7)निरपराध गुन्हा
8)झेंडा
9)मृगहरणी
10)तिन्हीसांजा
11)मोळी डोस्क्यावर्ची अज्ञानी
12)श्यामची आई
13)एक"बळी"राजा
14)प्रेमकळा
15)दुःष्काळ
16)रक्तातला निखारा
17)परिवर्तन
18)शर्थ गावगाड्याची
19)खंत
20)साक्ष
21)कवित्व-काव्यत्व
22)होळी
23)खरी ग्वाही
24)भोंगऱ्या
25)आता कसं व्हईल
26)रक्ताळलेली माती
27)थेंब
28)भूक
29)सागर
30)ओझं
31)मढ्यावर्ची फुलं
32)रक्ताचं दूध
33)बेडी
34)काया
35)ढग दुःखाचा
36)येळकोट येळकोट
37)डुलं फुलं
38)कष्टाचं फळ
39)बेतले उन्हाचे दिवस
40)जगण्यासाठी
41)गालावरची खळी
42)लाज
43)आशीर्वाद
44)कोर्डी इहिर
45)आव्हान मृत्युदंडाच
46)धन्यवाद..!
47)इमानदारी
48)बेस्रमीचं खोट्कुळ
49)का नाही?
50)षंडाचार
51)जथ्था
52)वरड बंद कर
53)जख्मीतलं रक्त
54)पोतराज
55)भाव अंतरीचा
56)माझी राणी
57)
58)मित्र पाहिलो
59)अजरामरत्व
60)संग
61)दाट मैत्री
62)विश्वपरी
63)प्रेम ते
64)फक्त तुझ्यासाठी
65)प्रेमाचं क्रौर्य
66)रक्तरंजितातलं विरत्व
67)डोंबाऱ्याची सवारी
68) दुरबड्या गाडी
69)कादंबरी सहवासाची
70)आहाळ
71)ऐरणीवरचा घाव
72)भीतीचं काहूर
73)चिंधी
74)तुज द्वाराशी
75)जाग आशेला
76)वास्तव अन् सत्य
77)शब्दसुळं
78)तऱ्हास्वयी
79)दरी
80)शास्वती
81)शब्ददृष्टांत
82)उद्या
83)मानुस्की
84)डाग
85)प्रश्न आणि उत्तर
86)पार अपार
87)प्रेमरणांगण
88)तोल
89)जीव का कीव
90)काहीच नाही
91)भाव सुखाचे
92)जिणं
93)ओढ सत्यतेची

***शब्द***

स्वप्न माझे भंगले
स्वर जीवनातले संपले
गीत गाऊ मी कसा
ओठातले शब्दच हरपले

"दुष्परिस्थितीच्या जंतर तल्वारीच्या धारेनं कधीकधी स्वाभिमानी शिरांची कत्तल होते..!"

"लेखनाचा हेतू हा नव्हे कि,फक्त रसस्वादाच्या ओघात कल्पनेचे पोकळ भोपळे,साहित्यसागरावर केवळ तरंगतांना दाखवावे का...? तर त्यातून मानवतेचे समाजाचे वास्तविक भान जागृती तसेच बहुजनांचे बौद्धिक भावनिक सामाजिक सांस्कृतिक उत्कर्षण पावणारे साहित्यमोती मूल्यसंस्कार आज व येणाऱ्या उद्याच्या तारूण्य पिढीला मिळावेत....!"

***वेध सुखाचा***

या खळखळत्या पाण्याला
कसा ओघ आहे रे
जन्मल्या जीवलाच मरणाची
जशी रेघ आहे रे

तडफडत्या रणरणत्या उन्हांत
तहान व्याकुळ मृगाला
भिजविणारा एक तरी असा
मेघ आहे का रे..?

कधी सुखाची सावली तर
कधी दुःखाचं भडक ऊन
जीवनातल्या या अश्या अदम्य
दुःख सुख चक्राला कसा वेग आहे रे..?

असाच प्राणी न कोणी शिवून
मानव कि ज्यास दुःखातही
सुखाचा खऱ्या सुखाचा शोध आहे रे

***आद्यशिक्षिका***

ज्योतीनं ज्योत पेटली
सावित्री ज्ञानपहाट उगवलीस
शिकून शिकूवून आद्यशिक्षिका झालीस
अज्ञानी अंधार चिरण्या ज्ञानदीपिका झालीस

होता दिन दलिता माथी कलंक
गोरगरीबा होता हाती करंट
दारिद्री संहार करण्या ज्योतिका झालीस

ज्ञान घेणाऱ्या काना शिसे
शब्दोच्चार करणाऱ्या कापा जिभे
कुकर्मी जुलुमा तोडण्या रक्षिका झालीस

उभ्या जगात क्रूर भावभेद
नीती विरोधी कर्मा घावछेद
हाताची पोलादी भरण्या पोषिका झालीस

नमन तुज चरणी या शुभदिनी 
जिने घाव घातला त्या ज्ञानबिनी

***प्लॅटफॉर्मवरल्या गर्दीतला अनाथ***

घरं पारखी आज झाली
घरपणाची दारं लागली
टीचभर खळग्यासाठी भंगार,
कचरा,प्लॅस्टिक येचून
कितलीतला च्या इकून
पोहे शिळे,येका पावावर राहून
जगायची बेधुंद सपानं
ह्या प्लॅटफॉर्मवरच पाह्यली

बालवाडीतली लेखन न् पाटी
कव्हाच उकंड्यावर गेली
साळा सिकून साहेब होऊन
सूट बट टाईत फिरायची
भग्न अचाट ती आशा
काळजातच रुतून बसली

चेहरा नाही ना नाव वाण
आता नात्याचे भेगाळले रान
देहाच्या या फुटक्या कटुऱ्यात
स्व आस्तित्वाची भीक न उरली

पायाखालची धरणी उशाला
डोस्क्यावर आभाळ थाटला
प्लॅटफॉर्मवरल्या गर्दीतला अनाथ
अज्ञानाच्या गर्तेत लोटला
असे कित्तेक अनाथ पाहिले
पाहुनी नयनी आसवे वाहिले
कधी हि परिस्थिती होणार बदली

***लढले रे भीमा***

आला आड आंधळ्या धर्माचा कायदा
हिरावली हिस्कावली आमची विद्या
किती सोसले घाव आमच्यासाठी
जातीयतेच्या क्रूर घनघोर युद्धासाठी
अविश्रांत अविरत लढले रे भीमा

किती जागल्या राती अम्हांसाठी
अंगावर दास्यशृंखला पार रूढ
घेण्या स्पृश्यास्पृश्यतेचा अपार सुड
समाजप्रवृत्त संघसंग्रामात उतरले रे भीमा

निळ्या क्रांतीचे साम्राज्य निर्मिण्यासाठी
प्रज्ञा शील करुणेचे शब्द
ओठी फुले, अन कबीर बुद्ध
उधारत्व दिनदेशहितार्थ उद्देशिले रे भीमा

माणसास माणूस बनविण्यासाठी
जगले रे भीमा लढले रे भीमा

***गुलामास***

हे गुलामगिरीचं जिणं
अरे का तू कुढत बसलास रे.....?
भाकरीच्या चंद्रकोर तुकड्यासाठी दास्य चिखलात बुडत फसलास रे...!

उठ! जाग!! डोळ्यावरली ती
लाचारीची झापड उधळून लाव स्वाभिमानाचा त्रिलोकी घेऊन हातीं
झेंडा गाजव आपुले नाव काय मेंढ्यापरी खुडत धसलास रे ..?

पुरे आता जगण्यासाठी खायाचं
अन् त्याच खाण्यासाठी जगायच दोन तुकडे  मालकानं फेकीता
पुढे पुढे हांजी हांजी करायचं खांदानीच्या या रूढतच  हसलास रे

अरे..अरे जाग गुलामा..! जर माणूस तू असलास रे....!

***निरपराध गुन्हा***

असा काय केला मी गुन्हा
ज्या आलिया भोग यातना
समजेना या भोळ्या मना काही चूक झाली काकळेना
कसा रेटू ओठावरती शब्द शब्दाविण बोलू कसा
याक्षणा होत हृदयी स्तब्ध श्वासांचा हुंकार तरी देना 

चूक झाली असेलही माझी नसेलही ती केव्हां
घे क्षमून मनिया तुझी संताप येई जेव्हां
या विरही विरहाच्या युगां युगेंच्या राजी क्षणा
एक तरी शब्द सांगना ना होनार असा पुन्हा
नुकळत घडला जो ममकडून निरपराध गुन्हा
आपला कर या साजणी एकट्या साजणा

***एक"बळी"राजा*** रक्त गाळून पोक्त होऊन तख्त दिल्लीचं फक्त बळीराजा तुझ्या उरावरच गाजते रात जागून कात टाकून मात करायचं ज्ञान जगाचं तुझ्या शिरावर शोभते मान घालून रान राखून धान जीवनाचं तुझ्या घरावरच खुलते भुके राहून मुके होऊन सुक्के तुकडे तुझ्या जिभेवरच चालते किती सोसून नीती भांडून चिती जळायचं तुझ्याच का जीवावर येते....? ***प्रेमकळा*** शब्दच सुचेना मज या प्रेमदिनी कसे वदू मी तुज या हृदयीचे गुज अंतरीच्या भावना त्या उकरू जे ओढच लागे थर्थरू मन मृगापरी भासे भिर्भिरु कसे सांगू मी हे राज हर्षाने कंठ दाटला हुंदका उत्कंठी फुटला नयनी अश्री ओघळला कसा अर्पू मी प्रेमसाज समजून घे मज यावेळा जीवनी ह्या रुतल्या कळा नसे तुजविण मी वेगळा तुजसवे जाहलो मी एकरूप आज

***दुःष्काळ***

आभाळ फाटलं
सारं रान पेटलं
भानूच्या उष्णतेनं
धान पार करप्लं

मातीत नच उरली रया
उगल तव्हा भेटल खाया
उपसमारीचं तुफान सुटलं

न दिसे इथं चातक
दिसे न हंस माळढोक
तुम्हीही रान सोडलं

शेतकरी दादा कष्टकरी दादा
वाटे न पिक्नार काही यंदा
पावसानं तोंड फेरलं

ठेव चातकाचा आस
न निरास राहू दे इस्वास
मिर्गा थेंब टप्कलं

नको आत्महत्त्या न देऊ जीव
येईल निसर्गाशी थ्वडी कीव
भरुनी ढग अंबर दाटलं

***रक्तातला निखारा***

इथं अजूनही धग्धगताहेत चितेत्ले लालबुंद निखारे
झुळुकेसवे हळळून जणू सांग्ताहेत मांन्सानंच मांन्साचा अमानुस
खेळ केलाय स्पृश्य अस्पृश्य छळ केलाय
आय्कून उठती रक्ता शहारे निखाऱ्याची त्या आस लागून
म्या पेटून उठनार हाय......
धर्मांधांनो इथल्ल्या अधर्मीयांनो आत्ता मानुस्कीची तल्वार
पुन्हा पळप्नार हाये......
म्या पेटून ........

पार अन्याय साहिला अपार अत्याचार पाहिला
कुकर्म्यांनो आत्ता अन्यायात्याचारांरोधी क्रांतीज्वळा
पुन्हा जळणार हाये.......
म्या पेटून .........

स्पृश्यास्पृश्य तुच्छ आम्हां लेखिले तुच्छतेने अमानुषतेने आम्हां हिनले
कर्मठांनो आत्ता जनजागृतीची मशाल
पुन्हा धग्धग्नार हाये.....
म्या पेटून........

न दिधला ज्ञानाचा हक्काधिकार चावडी मंदिरा केला धिक्कार
सनातन्यांनो आत्ता अंधश्रद्धेचा तम पुन्हा चिर्नार हाये.......
म्या पेटून.........

जातीभेद व्हता मुल्खाचा व्हता वर्णभेद परंपरेचा
आत्ता उघड्या मानुस्कीवर जातीसम्तेची शाल पांघर्नार हाये....
म्या पेटून.........

ठोठाव्नार दर्वाजे जागत्या कायद्याचे

आत्ता न्याय समता बंधुताचे शस्त्र उचलर्नार हाये.....
म्या पेटून........

देनार न्याय अन्यायतांना सम्तेची कास धरुनी आत्ता बळासवे

एक्तेचा नांगर करी धर्नार हाये.......
म्या पेटून........

देशात्ल्या प्रत्येकालाच हे मान्वतेचे अन् सद्धर्माचे अन् सत्कार्याचे
कार्य म्या म्हून कराय्चे हाये........
म्हून म्या प्रत्येकानं या रनी  सारासार उतर्नार हाये......
म्या पेटून.......

विश्वावर्ल्या या अस्या कलंकी काळीम्यालं
धुवून हृदय प्रत्येकाचे काढर्नार हाये......
म्या पेटून........

अदम्य आत्मविस्वास जाग्वून उरी बेफान उर्मी धरून
आत्ता कर्तव्य तडीस नेणार हाये.....
तव्हांच रक्तातला निखारा शांत होनार हाये......अन् म्या पेटून उठनार हाये......

***परिवर्तन***

नच स्वअस्तित्वच त्यास
मिथका अवतरवले नच वर्णरंगरुपाकार ज्यास
कथाभाकडातून उपजवले

माणूच कसा मी त्यासी जे शेणदगडाधी न झेललेले
विद्येंची "बुर्खा"देवता धारण ही विकृती आंधळी नेसलेले

नाव तयांचे पूजन तयांचे
न कधी उभ्या डोळा दिसलेले न चिखल न धोंडे झेलून
म्हणे ज्ञानाचे तेचि आद्यदिवे पेटवलेले
आंधळ्या धर्मांधांनी बुडवून "चारहाती"विद्या देववले

अख्ख्या आयुष्याची जिने राख करून

दोन हातांनी अज्ञानांना शिकवलेले तीस तयांनी उपेक्षितच ठेववले

खरंच किती आंधळा अज्ञानी म्या आजोर आरतीनिशी पुजारलेले
जिने विद्याज्ञान तर दान नच परी क्रूर धर्मांधांतच बुडवलेले

आज पेटलो उठलो जाग्रलो उघडी नयने झपाडलेले
विद्या ज्योतीची होऊन सावित्री अज्ञानांनाधारून मज पामरा उठवलेले

आजतागायत पामर पांगळे अंधारा अज्ञानी डुबवलेले
ज्ञाना बंदी घालून क्रुरांनी विद्यादिव्या जयांनी झाकाळलेले

किंतु उठून मानव होऊन म्या ज्ञाननिखारा फुलविन
दिनदलिता पंगू पामराशी विद्याधार तलवार देवविन

रोखीन रोखवाया लावीन साऱ्यांना विकृती मनोवृत्तीस
जिने आंधळ्या परमार्थास अज्ञानी दलिता लटकवलेले

मिथका भाकडा चिरीन दिव्यसत्य साकारून लखलखेल
मग याही ठिकाणी उजळेल जे लख्ख ज्ञानमशाल पेटवलेले
पूर्णत्वास अण्णा फुले शाहू बाबांचे ध्येयस्वप्न तेव्हा साकारलेले
ज्ञानाचे ज्ञानदिव्यचित्र परिवर्तनातून अकारलेले.........!

***शर्थ गावगाड्याची*** गावगाड्याची "शर्थ" होती "गुलामांच्या"शिरावर "हुजूर मायबाप" "हुजूर पाटील" "हुजूर शावकार" "हांजी हांजी"कराय्ची "दर्प"होती "गावकऱ्या" च्या तोंडावर शूद्रांचा स्वार्थ जाळला आंधळा परमार्थ कोंबला अधर्मीयांची स्वर्थ नीती भावभूकेल्या जनतेवर तुकडा भाकरीचा फेकून वर्चस्वाचे मगरजाळे टाकून गावगाड्याची धुर्त रीती नाही रे च्या जीवावर इठु कंठस्थ आतडे वढले मांगाम्हारानं कुत्रे मेले मांज्रे येशीदुरास्त फेकले देवधर्माची पोक्त भीती सहिष्णुतांच्या मेंदूवर मेल्या ढोराचं मास खाया डेचकीतून उदक प्याया जुलूमकऱ्याची व्यर्थ सक्ती स्पृश्यास्पृश्यांच्याच घरावर अस्पृश्य तुच्छी हींन वदून स्पर्शास्पर्शी इटाळ धरून मनुवाद्यांची ग्रंथउक्ती शोषितांच्या गावगाड्यरूपी कर्मव्याकरणावर........!"

***खंत***

ना राहिला कुणी कुणाचा
ना याचा ना त्याचा
क्रूर शह अज्ञानाचा
डाव मांडला कसा...?

हे विश्व माझे
मी,मम ,माझेच सारे
ते याचे ना त्याचे
असुर स्वार्थ परकीचा
कावा सांधला कसा....?

मीपण ,मीच स्वार्थाचा
जगी सुखी आहे कोण...?
ना याची ना त्याची
धूर्त धारपड स्वसुखासाठीचा
घाव खांडला कसा....?

झालो डोळ्यासून आंधळा
ना माझे ना तुझे
दुर्दूर ना दिसे
काळ द्वीप मरणाचा
आव आणला कसा.....?

उसन्या जीव जीवनाचा
ह्यात मी माझाच हरपलो
ना राहिलो ना कुणाचा
खंत मना न्यारा
ना कोण जाणे  
खरा विश्वपसारा
गाव बांधला कसा..?

***साक्ष***

तू येतीस तव्हा
येतीस तव्हा

रुंजी घालून वारा येतो
अंगा स्पर्शून कापरा देतोष
तू येतीस तव्हा येतीस तव्हा

अल्लड गंध नभी शिवून
मनस्वी धुंद मनी निक्षून
बंध जोडतो तू येतीस तव्हा
येतीस तव्हा

फुलून कळी उमले दल
तेजः पाकळी झळके जल
दिसे अर्क तो तू येतीस तव्हा
येतीस तव्हा

श्वासा रोखुनि रंध्र मदमस्तुरी
निमिषे करुनि क्षणकस्तुरी
मृगजळासवे भासवतो तू येतीस तव्हा
येतीस तव्हा

जीवाची अंतः होई काहिली
तू येता जव्हा प्रिती ती पाहिली
आता भाव नसतो मनी साक्ष 
तुझ्या या खऱ्या सहवासाचा असतो
तू येतीस तव्हा येतीस तव्हा

***कवित्व-काव्यत्व***

वेचून शब्द साहित्यतरुखालचे
मी काव्यमाला गुंफित जाईन

गुंफून शब्दफुलासवे काव्यमालेतले
मी कवित्वाला सुंघित राहीन

कुठे आहे तो आद्यकवी....?
ज्यासी अद्यकाव्य स्फुरलेले
मी आद्यकविला धुंडीत फिरीन

कुणी केली काव्याची निर्मिती
ज्यासी गुढाव्य उलगडलेले
मी काव्यतज्ञाला वंदीत राहीन

घेऊन वसा त्यांचा अमोली
ज्यांनी काव्यरोप वाढवलेले
मी कव्यरोपाला संवर्धित ठेवीन

लावून साहित्यरोप सत्यज्ञानांचे
ज्यांनी अज्ञाना घावाटलेले
मी गितकाव्याला धुंदीत गायीन

***खरी ग्वाही***

तुझे डोळे हे आज ओले
ओठ सारे स्वार्थ बोले
नाजूक भाव मनमोर डोले
माझी मुद्रा दुःख झले

आज रे तुझे
मन कसे झाले
माझे माझे करुनि
तूच तूच नेले

लाजता नजरी
विश्व खुले
पाहुनी नयनी
ममत्व खुळे
जे मजजवळी
होते ते हरले
राहिले जेशी 
तूच तूच घेतले

अशी का क्रूर...?
आज सारे अवचित झाले
बंध नात्याचे सर्वस्वी तुटले

तुझ्यासाठीच तू
तूच तूच वेचले
नाही नाही मज माझे 
काही आता खरी ग्वाही
फक्त मी उरले

***होळी*** पुरे करा हि परंपरा थांबवा आता रीतिरिवाज विज्ञानाच्या संगतीनं पेटवा अशी होळी आज ज्या होळीसाठी इथं कत्तली होतात वृक्षांच्या होतात डोंगर भुंड टेकाडं या होळीचं हेच का गुज....? झुगारून टाका अनीती आंधळ्या धर्मांधश्रद्धेची निसर्गाशी खेळणारी खुळचट बेडी उतरवून अज्ञानाचा साज नको येशीत गुत्ता दावणीस लावू जुगारा गुटखा तंबाखू जाळु अफू उलगडेल मग व्यसनमुक्तीचे राज अज्ञानाचे तोडून जाळे मळे शिक्षणाचे बहरवून जातीयतेची बेडी तोडूया उतरवून जुलूमकऱ्याचा माज

***भोंगऱ्या***

भल्या मोठ्या मोठ्या डोंगरदऱ्या
भर्ला ह्यो सात्पुड्याकुसी भोंगऱ्या
आले गाव गावातून गाव येसीतून निंघाले कासीपुरहून
आले सारेच या जत्रा बाजारा भर्ला ह्यो सात्पुड्याकुसी भोंगऱ्या.......

शेवचिवड्यावल्यानं डाली दुर्ड्या,टोप्ले भर्ले
उकळत्या तेलात झारे खुपस्ले

गरम भजे,जिलेबी,पोंगे वर फुग्ले ऐन रणरणत्या त्या उन्हांत दुपारा
भर्ला ह्यो सात्पुड्याकुसी भोंगऱ्या.......

फुग्यावाले,पिनावाले सारे दुकान्दार
चिल्ले पिल्ले म्हताऱ्यांचा गजबजा
येई शांता,राणू,सार्जा,गिर्जा पाहून होई मलं भोंगऱ्याची मज्जा
नयनी भरून उरी इथल्ला पसारा भर्ला ह्यो सात्पुड्याकुसी भोंगऱ्या.......

तास्यावल्यानं नाद लैय सोड्ला ढोलग्यानं डंकवाद फोड्ला

निंघे जत्रा हि गर्दी चौकाचौकालं आसंमातही रुंजी घाली हवारा

नभी रंगी गुलाल उभा उडाला

चाका वंगन घाली बैलगाडीवाला राजा सर्जा डौलत धावत आला
लागली वाट वळणालं असी रीघ उर्ला नाही भोंगऱ्यास परीघ
आस्मानी भिर्भिरे घिरट्या घारा
भर्ला ह्यो सात्पुड्याकुसी भोंगऱ्या.......

आला भिम्या,पिंट्या रामोशी चिंग्या, चिनी,अली,उर्वसी
चौगुला,कोळी,न्हावी,साळी रामा येई हातात घेऊन झोळी
जमली आदिवासी सारी पावरा
भर्ला ह्यो सात्पुड्याकुसी भोंगऱ्या.......
सात्पुड्याच्या कुसीत हिर्व्या तापेच्या गार पान्यात गार्व्या
भोंगऱ्याची नांदी अव्घी दुमदुम्ली असी जत्रा बोराडीगावा निंघाली
गोरगरीबा निव्दाचा मिळे भंडारा भर्ला ह्यो सात्पुड्याकुसी भोंगऱ्या.........

***आता कसं व्हईल....? ***

उरातली रक्त करप्लं
आता कशी माया येईल....?
त्या मायप्रेमाचं नातंच चिर्लं
आता प्रेमसुत कसं ववल..?

जिच्या उद्रात कोंब फुटला
जीवावर तिच्या जीव उठला
आता कसे ना ते बंध जुळल...?

व्हटात्ला माय शब्द इसर्ला जाता
अंगावर जाळी स्वार्थाची पडता
आता कसं ऋणबंधकर्ज फेडल...?

काळजात्ली मानुस्की हारव्ली ज्यानं
अमानुस्कीचा जाळ भड्कव्ला त्यानं
आता कसं सख्खंलालरंध्र ईझल....?

ह्या पुताची तुटली ना ती पर्की
झाली माय येई रक्तास गिर्की
आता कसं मायलेक्राचं व्हईल.....?

***रक्ताळलेली माती***

तिच्या अंगावरती
सडा सांडला 
या नात्याच्या  लाल रक्ताचा

कोऱ्या ललाटावरती
टिळा टांगला
या क्रूर संघर्ष्याच्या क्रूर कर्माचा

रक्ताळलेली शवे
अखेरचा अदम्य 
तो श्वास निःश्वास 
घेऊन नभी पाहे निष्पाप जीव
मनी द्रोह भाव
होता त्या शरीरात
रणसंग्राम हा हा जाहला त्या मातीत

निपचित शरीरे 
लाल रक्ताचा 
थोर थारोळा
अबोल स्वर तो मृत्युतारेचा
भिजून वल्लागच्च चिखोल जव
कुंभारा घर्चा 
परी वर्ण तव लोहारीच्या भट्टीचा

लाज पुन्हा येई 
त्या युध्दासी
जिथे अनंत प्राणा मुकले कलिंगच्या

सर करुनि 
हि गेली ना ती
द्वेष सारा पर्का
रक्तरंजित झाली
रंगली भिजली रक्ताळलेली माती

न उर्ला श्वासोछ्वास
न उर्ली फुंकर
आता दाटूनि कंठ
उरी फुटे मातीसच जव्हा मानुस्कीचा संहार
मंग कवणा येई हुंदका येई येई हुंकार

***थेंब*** येका पान्याच्या थेंबापाई कसी पायपीट केली पडत्या थेंबा नाही धरून तू ठेव्लं कसी पानीटंचाई आज झाली आला उन्हाळा झाली जीवाची लाही लाही सारी जणू तप्त्या तव्यावर मक्क्याची होई त्राही त्राही थेंब सुकून गेला धर्नीवर्ला भेगाळली सारी माती उदास वारा भकास वाही खोक जमीनीस पड्ली झाला खरा पड्ला दुःष्काळ वनराई आगीत जळली कसी येका पान्याच्या थेंबापाई पायपीट झाली गवतगुळी वाळली हिर्वी फुलेही सुक्ली कव्ळा वळला भोपळा उल्टा लटकला वलीताची पार रया गेली माठबुडाचा थेंब तिथं आटला थिजला बोंद्र काठा झाक्लेलं कड्कड कडक्लं वल्लाई त्यातही न उर्ली कसी पान्याच्या येका थेंबापाई जीवाची पायपीट झाली तळे,इहिरी,पाझ्रंच्या पाझ्रं आटले वढे,नाल्या,खोगळं सारे न्यारे कोर्डे चिरक्ल्या उभ्या त्या भित्ती पाया भेगा पड्ल्या आता रीती चटके लागे लागे जीवा भाजून पायतळही पोळती
***भूक *** घेऊन हाती कटोरा जर्मलचा मार्तो दारोदारी थाप डोळ्यात उग्र संताप आसंमत न कधी उमग्नारा तो अनभिज्ञ जीव मुकाट वस्तीनं हिंडून पोटाची खळगी इतभर आग येक रहाटयगाडगं "दे माय भाकर" ह्या शब्दांवर चालवाय्चा त्याच्या बेवताराच्या चिंध्या अन् फाटके तुटके कपडे मळके गल्लीचे कुत्रे सोडतात शांतता आता भुकतात,इव्हळतात कारण ह्यो भीक मांघ्नारा कोन्ही भिकारी नव्हता न दर्वेशी डोळ्यात दिसत व्हती फक्त क्रूरतेची चीड;पन,पन त्याच डोळ्यात निराळेच इच्यार आगळेच आचार जणू काय काळ्या पान्यावर्ची कारावासी शिक्षा भोगून आला पळून अधर्मी येवस्थेलं लाथाळून अन् भूकंच्या आकांतनं रानभैर हिंडू लाग्ला "दे माय भाकर"मांघु लाग्ला हे मातर खरं कि,इतभर पोटाच्या भुकंपाई दिवसरात मैल,मैल,कोसो मैल तुडवाय्चा पायीच ***सागर*** रणरणत्या उन्हात पायलं चर्रर्र करणारे चटके खात माय्च्या पाठीमागं भूकंच्या आकांतानं चालणारं ते किलकिल्या डोळ्यानं डबडबलेलं उघडं बोडकं लहानगं वाळूनं चालत होतं अंगावर बोबभर चिंधी नव्हती पन ;आतड्याची त्राण अन् जाण लागल्यानं पाय जाळत व्होतं जणू सांगत होतं भूकंसाठी अन् या पोटासाठी रक्त वकावं लागतं घामातून पोटाच्या खळग्या भरण्यासाठी दगडाचे घाव बोटावर पाडून घ्यावे लगतात तरीही मरणाच्या  वाटंवर जीवनाचा  सागर तुडुंब भरून सुखाचा पूर ओसंडतांना पहावे लागतात...

***दिलेल्या शब्दांवर***

"काय सांगू आम्ही
बसवण्णा तुम्ही केलेला
त्यो ईच्यारांचा इद्रोह...
आज्च्या धाव्पळीच्या युगात
मेंदूमेमदुतून पाघळत
व्हाय लाग्लाय 
कमी कमी...
बसवण्णा!
ती मांडलेली मानव्तेच्या
घरात्ली मानुस्की
मेल्यावर व्हती गोळा
कधी कधी
इच्यार जळाल्यावर.....
नव्हे त्त
वास्तवाच्या त्या
इखारी दुफळी इच्यारानं
घात्लाय आटाळापिटाळा
त्या तुंम्च्या
एकात्म-संघात्मक-न्यायात्म
इच्यारांना....
डोळ्यासून अंधार्लेपनासारखा....
खरं तर 
आज सुस्कारा सोड्तोय
पठारावस्थेला फोडून
हरेक नव्खा इच्यार...
मातर....
तुंम्च्याच आर्त
दिलेल्या शब्दांवर
नवा इच्यार पेराय्चा हाये
बसवण्णा
तुम्हीच दिलेल्या शब्दांवर.....….!"

***मी थोडं तुला बांधून ठेवलं..????***

"ये पण तू थोडी बारीक वाटतेस 
कोरीव शिल्पासारखी
न्याहाळून बघितल्यावर हा
चल... 
तू खूप भाव खातेय!
माझी सखी नाही काही अशी?
ती स्पस्ट आहे न्यायासारखीच....
माझ्याकडून ती कविता गिरवून घेते
मला लिहतं करते
अगदी मनसोक्त...
विश्वातल्या प्रत्येक शब्दला ती प्रखरते
स्पटीकावानी
नको,नको तुला नाही आवडणार
आहे सुंदर शी ती काय माहिती ???
तू तिला मैत्रीण मानशील की नाही
मी मानतो.........!
कारण ती मला लिहायला लावते??
शब्दप्रकट करायला 
भाग पाडते वास्तवाचे... जगानं नाकारलेल्यांचे
नाव तिचं असंच
मला तर माहित नाही मी ठेवलं नाही...
तूच सांग काय असेल
काल परवाच भेटलो तिला एका एक्झाबिशनला 
म्हणजे मीच गेलो होतो
ती जास्त बोलतच नव्हती गप्प गप्प पुतळ्यासारखी
नुसती एकटक बघायची
बघणं तिचं.....?
तुला काहीच वाटत नाहीय
तू मुक्त आहेस......स्वतंत्र .........मी कुठे नाही म्हटलं??
जेथून शब्द झंकारल्या जातात ती मजशी मैत्रीण!
काल विद्यापीठात एक्झाबिशन होतं तिथं पुतळी दिसली
खूप सुंदर होतं ते
कलाकाराच तो एकटाच विश्वात
शब्दांच्या मी आहे तसा आहे चिखल मातीत रुतल्यापरी
तू तर समाजाच्या चौकटी म्हणतेस तू  भर्गच्च दुनियेत एकटी कुठेस
बापरे ??प्रेमविवाह कशी करशील
पळून जायचं तर...?
काय बोल...स्तब्ध का??
वा वा वा......वैचारिक संकट कोसल्यात ठेवू नको
घरचा रोष तर नाही पत्करणार स्वातंत्र्यअभावी.....
माझं चुकत असेल तर बोल प्रेमविवाहाचं सोड मनसोक्त प्रज्ञा घेता येईल????
मग काय करू??
समज शतकं नव्यातले एकविसाव्या शतकाच्या गर्भिस्त 
आहे शब्द जुनेच नव्यानं हुंकारले
तू अजून पारतंत्र्य नाही म्हणणार मी पण???
ती जबाबदारी असते मला मान्य आहे 
हल्ली कोणावरही विश्वास ठेवणे कठीण आहे तांदळातल्या खड्यासारखं
वास्तव वेगळं असतं अन हे जगही
तू बरोबर आहेस...!
मी काय स्वातंत्र्याच्या पुरुषी गप्पा मारू
स्त्रीत्वाचा सल वेगळा...?
असो...
हे वास्तव विजेपरी तू फक्त बिनधोक जग नभातल्या दामिनिसवे

धरणी फोड तुझ्या विचाराने

घर,कुटुंब गाव अन,

देश हे विश्वही बदलू शकेल पण; सर्व चौकटीत बसून होत नाही ..!
हेही मी सत्य सांगायला कमी करणार नाही चौकटीच्या बाहेर पडायलाच लागतं
हा तेही एक खरे आहे
शिकलं पाहिजे कवाडं मोडायला....
अरे पण; बरीच लोकं म्हणतात की, बंधन येतात,नीती उलटता पण खांदेपालट झाली पाहिजे
सतविचारांची
आता तू म्हणते की आईवडील करतील तो नि मग कसा शोधावा??
सोयरीक ती कोणी करायची जोडीदाराची??
त्याची उलटतपासणी तुलाच करावी लागेल!
डोळ्यांनी जे पिवळं दिसतं ते 
खरंच सोनं असत का..??
तू सांग??
कधी ते पितळदेखील असू शकतं
बावन्न कशी घे नजरेत सैरत्वि जगण्याच्या...
बघ तुला कसा पाहिजे तो तर
विचार....
तुझ्या मुक्त जीवनाची
स्वतंत्र आहेस तू
स्त्री....!
पण लक्षात ठेव, जग्नं पुन्हा नाही...इथं परतावा नाही
तुमच्या अर्थशात्रीय  कर्ज देणाऱ्या बँकासारखा
म्हणून मिळाल्या विश्वातलं जग्नं 
खळखळून अन स्वतंत्र विचारांच्या आनंदी हक्कानं जग विमुक्तांच्या गर्तेत...!

***हे विश्वजाणिवे***

एकदा कधीतरी मला मृत्यू अत्तरासारखाच विरून गेल्यावरी
मग कशाचा स्वार्थ करावा????
मृत्यू अटळ असतो.टांगल्या तलवारीसवे...ज्याला मरण नि जन्मातला
अर्थ कळतो न सत्यात......तो स्वार्थपरिघ घेऱ्यात
कधीच सापडत नाही 
कधीच नाही...दिगंतराचा...
नव्हे तर असंख्य तरुण आहेतच
की जे करतात
मौज मजा मस्ती नि आपापल्या जगण्यात मग्न 
शंखभरीव गोगलगायीवाणी .....निर्ढावत......
जळत्या वडवानलाच्या सानिध्यात कैक्काळचे......
समाजवास्तव व सत्य त्यांच्या ठाई  गवसल कि नाही ठावेना....
व्यसनाधिन झालेत काही पुरते जीवनांचे....
किड्यासारखे......
शेणातच स्वर्ग वर्णूंन.....
वासनेच्या आहारी रगडले जातात तरुणपाळूच्या जात्यावर.....
क्षणिक सुखाच्या अजगरी लपेटात काही गुदमरून कडव्या धुंद अगतिकतेने.....
या अश्या विषयी प्रज्ञावंत असल्यानं समाजातली पीडा काय ठाऊक??
जगण्यासाठी ......,
जगण्यासाठी.....,
जगण्यासाठी......
प्रत्येक जहरी स्वास् घेणारी अन वास्तवाच्या जळांनं 
होरपळणारी जिवंत समाजाची जिवंत माणसे ....
त्यांना काय मालूम???
यापैकी हे सत्य नाकारून स्वार्थीपणा केला??केला?केला?
यातील कुठल्या विषयाला धरून जीवन स्वार्थीपणाने जगलो वा जगतो आहे???
कोणत्या अर्थाने स्वार्थाची आरोपीका लावली??
जगणे कोणत्या अर्थाने
स्वार्थी ठरले कि ज्याने तुला हा शब्द उच्चारावासा वाटला??
बिनधोक.....निष्टुररपणे वास्तवात कोठे चुकले,कोणत्या प्रकारे  स्वार्थी जगणे आले ?????
कृपया हा गैरसमज करून घेऊ नको मनासी
असमजिकपणे......
स्वार्थी कदापि होणार नाही श्वासेपर्यंत आणि का व्हावं स्वार्थी इथं ??
क्षणाचीही शास्वती नसतांना.....
जन्म का हा या विश्वात टिकून राहणारा ?
मरोभूमीच्या कुशीत.....
निदान यापुढे तरी किमान उरल्या विश्वाच्या आयुष्यात तर....
तसे वागता येणार नाही.....!
काही चुकले असल्यास स्नेहौर्द्रपूर्वक माफ करशील.....हे जिवंतपणाच्या विश्वजाणिवे......!

***बुर्खा***

"काल मतदानासाठी वळीनं उभे व्हतो 
लोकशाहीतले उमेदवार उन्हातान्हात
माणूसपणाच्या देशविकासासाठी....
दुपार्चं टळटळ उकळतं ऊन तळीव......
सारे शरीरं कर्पत धुर्पत त्यात मह्यापुढं
बुर्ख्यात्ली बाई सलीमा अन त्यापुढं अस्लम
पुढ्यात अस्लमच्या पांडुरंग म्हयामांघं सिद्धा
घामेल डोस्कं तसंच इस्कटून गेलेलं....
सारे उन्हात डबडब......
घामेज्ल्या बुर्ख्याड होणाऱ्या चुळबुळीत हुंकारत व्हत्ये.....
शब्द विश्वाचे......
जोखडाखाली गुदमर्तोय 
परावलंबीत्वाचा नियामक श्वास...
झाल्येत कायेवरील अलंकार अन् ते जडजवाहिर  
जुल्मी गुलामीच्या बेड्या...पाशवीप्रमाने....
बाहेरच्या जगाचा त्त तुटलाय संपर्कसंबंध कायमचाच
खायला-प्यायला-ल्यायला नि चार तुकडे फेकून जित्तं खुट्यावर्चं जिणं...????
आळशी बनवलंय तुम्हांला.....
गाईढोरावानी लोहडनं घात्लंय पायापायांत पोक्त भीतीचं......
पैशानं कधी बोलीनं त्त कधी रिवाजानं
धरून बांधून राबवून घेत्लंय खतावर्चे कोमटे उबग्ल्यापरि.....
तुम्ही हालचाल कर्साल म्हुन नाकार्ल्यात साऱ्या संधी स्त्रीश्रेष्ठत्वाच्या......
त्यातच सुख मानता????
अल्ला-खुदा-हिजाब के वास्ते???
घरसंसार के लिए???
क्षणिक सुखासाठी???
उभ्या खुटाव्ल्या जीवनासाठी????
हेच क्काय सुख????
कायमचं स्मशानी कबरीपातुर.....
आस्यानं होत नाहीत क्षमता विकसित तुमच्या जग्न्याच्या
धर्मांधतेचा पग्डा सोडत नाही....तुम्चं डोस्कं....
कव्ळ्या वयातूनच मेंदूच्या हरेक नसांधम्न्यात रुत्लाय
त्यो सडक्या व्यवस्थेचा पाश......!
दिल्ली-पंजाब,बगदाद,बाब्री,मालेगाव अन्
धुमस्नारा सिरियापन... धूर सोडतोय
लव्ह जिहादी-जाती दंगलीचे,वर्चस्ववादाचे,लाचार विकृतीने ग्रासल्या विचारांचे
दहशतीचे नि जुलूम जब्रीचे....
हुकूमशाही राज्यसत्तेचे नि पुरुषार्थी किडीत जाणिवेचे......
सत्य तर येगळं
तुंम्चं दौर्बल्य कुस्करून तुम्हांलाच टाक्तंय कैदखान्यातल्या कैद्यासारखं....
पावित्र्य हे शब्द तुंम्च्यावरच कर्तात गारुड पुरुषार्थाचं काय.......?
तुंम्चं भावनिक सोस झालेलं सारं समाजवास्तव 
भग्नाळजग्नं
येक घनघोर मुजोर संघर्ष बुर्ख्याडच्या जग्न्याचा......
शरीयानं तुम्हांला देलंय तीन शब्दांचं स्वातंत्र्य पुरुषी येवस्थेतलं
अरबीयांखरबीयांसारखं.......
वाटनी व्हत्ये तुंम्ची अधर्माच्या अनेकी संपत्तीवर......
समाजाच्या जनानखाण्यासाठी मतांचं राजकारन तुम्हांलं
बुर्ख्याड ठेव्तं ......
नाही मानसिकतेनं नाही शरीरिकत्येनं पोषन होऊ देत त्यो..... बांडगुळ्या इच्यार...
अन् मंग
होतात तुम्ही बेदखल तोंडी तिखट लाग्ल्यागत
ना धड पानी पिताय्तं ना धड थुक्का गिळताय्तो....
व्हतोय संभाळ तुंम्चा पोटगीदाखल कुर्ह्यात माहेर नि सासर्चा ह्यो भोपळटांग्या रोग
खव्दंळतोय जित्त्या जिंदगीच्या शरीराला.....
कधीकधी त्त ह्या पोटापान्यासाठी सर्रास व्हती याच धर्तीवर 

भाक्रीपक्षा मोलाच्या आभ्रूची 
कायाविक्री.....
व्यभिच्याऱ्या वासनांध रखोंदळ बजारात
काही तुंम्च्यात्ल्याच जग्तात निर्धोक.....
इभ्रतीलं पोसत सत्त्याच्या विवेकानं बाजारू दुनियेत........
पन तव्हा पन उर्लेल्यांचं काय.....??
सांगा; तुम्ही सांगा????
त्याहीचं हे बुर्ख्याडचं रुदन आव्ळून टाक्तोय  गळा वास्तवि लेख्णीचा......!
केविलवाणी सूर येतात पुढं मंग.......
उजळ माथ्याचं जिणं भाळी करून घे तुह्या स्त्रीविश्वा...!
देलेत तुम्हांलापन विश्वासमाधिकार....
पिढ्यांपिढ्यांची कुपोषित झाल्येली रंगाळ बुर्ख्याडची मानसिकता 
घाला घाल निषेधाच्या निर्धाराचा नि मोकळीकतेचा व्हय तू श्वास......
ज्यो कुरणातही नाही नि बायबल,गीतेतही सापड्त नाही 
सत्यत्येनं....
कारण कोन्ताच धर्मग्रंथ तुंम्च्या स्त्रीजातीनं लिव्हला नव्हता 
तुम्हांलं ह्यो वेदनजाळ .....इझुन आभा प्रसूत कराय्च्यात 

तुंम्च्याच प्रगतीच्या,परिवर्तनाच्या
लोकशाही धर्तीवर स्वतंत्र जग्न्याच्या.......
विश्वात......!"

***ओझं***

उभ्या आयुष्यात 
पाठीचा कणा
ताठ ठेऊन
काडं करुनि हाडाची
पाठीवर पोटाचं
ओझं वाहिलं
मन कधी उणं
करुनि परक्याचं
सुख नाही हेरलं
दुःखाच्या डोंगरावर
चढतांना पायाची
घुंगरं सुखाच्या
नादातच वाजवून
येळ मारून नेली
पण;कधीही
तोंडी "ब्र"नाही आला
उलट स्वाभिमानानं
पडतं पाऊल
उमटत होतं
नाही डगमगणार
नाही पडणार
नाही उल्मडणार

***“बा"च्या जग्न्याच्या रीती"***

चिव्टा कुंधा हो खंदाय्लं
बांध आख्खा रे उप्साय्लं
सुरेबिना बाप जाय
त्याच्यापाठी उभी माय..

खंदाय्लं हो बाप जातो
खोरं कुदळ टोपलं
वळणं बांध उप्साया
कष्टते बळ पेटलं..

गरीबा जाळ पोटालं
वाळले खाया कुटके
कुठं ती खादी नेसाय्लं
आंगावर्ले आज फाटके..

तोंड आखाड फोडत
बेंबीदेठ भूक मोडी
न्याऱ्हीलं रे वाव्रातल्या
अमृताची घेत गोडी..

उप्सुन ढिगार माती
खोऱ्यानं टोपले भर्ले
जीवन वाट वळनी
कैक बा हो आव्नि झुर्ले..

मन्गटाच्या ताक्दीवर
त्यानं संसार वाह्यला
वाक्ला नाही कोन्हा म्होरं
त्यो स्वाभिमानी राह्यला..

काळा त्यो निब्बर रेंदा
कुंध्यात कुदळ घुसे
सिनक भर बर्गार्डी
लागे उरात उसासे..

कोथळी दन्यादुन्यानं
गाडगे भर्ली मडके
कुठं सर्पन घरात
चुलीत कोंबा धुडके..

पुढं हि बर्सात आली
पत्रं टप् टपं गळे
उभ्या भित्ति वल चाटी
देवळी उंदीर नळे..

डोस्क्यावर त्ये आभाळ
कव्हा बाप खच्ला नाही
उभे पाय धर्नी वर
पुन्हा विश्व शून्य पाही..

बाप वळणं खंदतो
पोऱ्हालं वळणं लावून
गरीबीपाई जळतो
जीव पानी रे व्हवून..

हारु नको जिंदगानी
खोट्याच्या डावांत पोरा
राह्य सत्याच्या मार्गालं
कष्टानंच खाय जरा..

जल्म रे येक्ट्याचा  इथं
बा नसीब हाती बांध्लं
तुह्या जग्न्याच्या हो रीती
म्या विश्वाचं सत्य जोख्लं..

***ईळा***

का कापायचा गळा
याच विचारी अव्यक्तांचा
बस्स.....
बस्स कव्हरोक पछाडलंपण
निधड्या उरात
ठेवायचे दिगंतराच्या सारत्वाचे
उसण्या कर्जावानी.......
चर्राचर्र तांडव भयगळीत
कापून उधळायचा
अविचारू सुरुंग
षंडत्वाच्या रोषाचा..
दोषील.......
अन युगांयुगांच्या गलितगात्र
उत्थानाच्या वाटेवरचा.......
पुरे सारे तुझे उंबरे
झिजवणे डंखाळ्ल्या लाचारीने.........
अन बंदुकीने पण
किती जीवग्राचा चाप
आहे त्यो बसणार रक्तरंजितातल्या
पांढरपेशा इतिहासावर
त्या अनोळख्या भविष्यावर.......
अन त्या वास्तवाच्या कंगोऱ्यावर......!

***आस***

तू आली"मज"भेटली
जगा"विश्वा"याची
कला देऊन गेली...तू....!

कले"वर" घेऊन ...मी
"साथ"तुझिया कवने
रचित गेलो.....अन्
तू वि"सरती" झाली...तू....!

असली किती दूरदूर
तरी ना वि"सरलो"मी
आठवा"व" तो क्षण 
श"पथ"मना गाठली मी
आठ"वि"त गेलो
चितारले "ना"ते 
मनातले....तू!

जिव्हाळ्याचे "भाव" अर्पूनी
लिहिता झालो आता मी
समजता बनलो
ते कळू"न"आले
मज का वि"सरली"....?

कारण....
तू "विश्वकाव्यी लपली...तू!
अजूनही वाट शोधतो आहे
शब्दात तुजला पाहतो आहे
मी.......!
देशील का...?
या "विश्वाला" स्पर्श
"मयूर"पंखाचा....तू!
मजला "संग"त
औदार्याची...तू.......?

***इद्रोह***

गाथा बुडवून टाक्ला जरी
तुका हा बुडनारा नाही
शरीरं इद्रोही संपव्ली तरी
इद्रोह त्यो संपनारा नाही....!

तुकोबापक्साही त्याचा श्रेष्ठ
सबू्द मजला आवड्नारा हाये
कारन घरा आंम्च्या इचारधन
अन् शब्दबीज शस्तरच
मनुवादाला नाडनारा आहे......!

मंबानं कहर होता केला
घातलं तुकाशी सर्गा
श्रद्धाळूं ईमानाची इथं
आजूनही पाह्यत्त्तात वाट
चढवून धर्मांधतेचा बुर्खा......!

आता कोन्हीच उरलं नीतिमान
जगीस्वात नाही
उतरलं कुठंच देवईमान नाही.......!

***गाव कात टाकत्कोय धुम्सत***

गावात्त्ल्या खाल्तल्ल्या सेन्कुडाच्या झोप्ड्या जागी
नाना इंद्रधनूस्याच्या रंगार  भित्तीनं निवडुंगाडचं नाकार्लेलं जग उजळलंय
मांगाम्हाराच्या कुडातून कुबट्यावास ऊबग्लाय
आत्तराचा गंध तिथं घुटमळू लाग्लाय
थांब्लाय घम्कारा कव्हाच त्या पांढुर्कट पान्यावर
खेळतात नाना उद्देम लेकुर्वाळ्या बाळात्नीवानी
पार्ध्या-वड्राची लेंगार
वळीनं थाटून गल्लीतोंडावर दिस्तयं नवंकोरं वाघृळ आथर्ल्यासार्ख
पल्डाय हात्त्चा डुक्करफास पोऱ्हापोर्हीचे दप्तर सिव्तांनी
रवंथ कर्तोय 
घान्याचा बईल अन् तेलीपन नव्या फाडीच्या जोत्याटेक्नीलं
रापीचा उस्वास् आरीनं घेऊन कोप्र्यात बस्ली वाधी केधोळ्ची
चंभार उध्डत्तात पारावर चारचौघात नये इच्यार
बईल बार्दान्याच्या जागी यंतर आलंय
कुठंमुठं कौल्हारू घुंग्रं सिवंवर वाजत्तात तांबरच्या चराय्लं गेलेले
डफ्डं अन् हाल्गी म्हार्काच्या डांखीलं कैकाळची हाये लटक्ली
उदाजीब्वॉच्या डोस्क्याउपर रंगाळ झाल्या धुड्क्याजवळ
दुपार्ची घन्गर्भ वाय्टूळ गल्ल्या,बोळांड्या गोलांडून
माळबर्गाडी आडव्या थर्रथर्रत थबक्ती
उड्व्वे दर्रदर्रत्तात आर्तून
चिक्टा उप्तर्ल्या मढ्यागढ्या बी खुर्प्यानीचे बोच्कारे उरावर
घेत उन्हावाऱ्यापान्यात खंगा लाग्ल्यात 
उस्मर्ती ....
काळजतोड रोष भग्नाळ माळ्व्दाची माडी
आतून धुस्मुस्ती सुस्कारा फेक्ता फेक्ता अधिकाराच्या डामडौलीची
उच्चीच्या उच्ची सत्तांतरे नुस्ती न्याहळत...
इम्ल्ये,वाडे जंग्ट्लेत हुजूर्बाजीचा सूर आय्कुन आय्कुन
अन् लुभ्र्यावानी आसुस्लेत त्ये त्या गाव्गाड्याची
रीत चालवाय्लं
खर्रं तर कुज्लेले ढोरं, मांज्रं, कुत्रे वढाय्लं कोन्हीच  नाही धजत
आज्काल गावकुसात
कारन....
कष्टानं हातुळ्यावर बर्कतीची कमाई धडा घाल्ती
स्वातंत्रतेचा अन् स्वाभिमानाचा

***ईखाचं पानी***

आवकाळी गारपीठिनं केलाय आम्चा घात बाप्पा
बुडापसून शेंडयापतूर आत्ता सर्कार मार्तय थाप्पा

नासाडला कांदा-पाथ, भैमुंग-हार्बरा मुधडला
कव्हळी लुसलुशीत हिर्वी, झोडपली गव्हाळी

सारा जणू धोंड्याचा बस्ला उभा आडवा मारा
इव्हळली गाई-ढोरं, आकांतला जित्ता जीव न्यारा

ढसा ढसा रडे पोसिंदा गाळझाल्या आभाळाखाली
कस्टकरी-मजूराच्या उघड्या पडल्या राखंडी चुली

"आत्ता जगायचं कसं?" भुजंग डस्तोय परसनाचा
उजाड रानं पितात जहरी विध्वंस ईखाचं पानी.....!

***पाह्यजे ***
        
लढलं पाह्यजे
       मारणाऱ्यालं गाडलं पाह्यजे

गुळमूळ बसायची येळ
         राह्यली नाही
              मैदानात उतरलं पाह्यजे
ते आप्ला उकंडा लागलेत
    उकंडा उक्रू , उद्या
उमद्या तरण्यताठया गिधाडांच्या नजरेनं
     अधर्मगांडूळ कुर्रतडलं पाह्यजे

ईखारी जणू जातीची सुरी
  खरंच पेटलं पाह्यजे 
             आन ईतळवली पाह्यजे
जी पुढं ,,,,,
       तुमच्या,,, आमच्या  छाताडात
                  घुपसण्यापाई हाये धारवली
    

हे हेरलं पाह्यजे,,,,,,
      पाह्यजे म्हंजे ,,,,पाह्यजेच!

***कुशीत***

तिच्या कुशीत विचार अनेक
    सभ्य ,सदबीचारी,अन नेक

जहरी ओढून घेते माया बिचारी
     पोटात जशी भाकरीची भूक

गुसमटत पडतो तसाच राच्याऐराच्या
     पाहतभग्न वक्टे सप्न हरेक

कव्हां उपाश्यालं मिळंल डेचकीभर
     अन चटणी, पिठलं ,साधं नमक

तिच्या कुशीत जगतात हजारो
      पण उभ्या जगालं भरवनारा
                कष्टकरी,शेतकरी मात्र एकच

***त्यो ***

पिवळ्या पाणगळीत त्याचा
जसा जीव भट्टीत रसरसत्या 
कोर्डा खडकावर खळखळ 'तो'
परून पाहा दाणे मातीत 
जणू का 'पते' त पैका 
याजावरचा  आडखळ'तो'
वसंतातली उसंत 'त्या'ची
ग्रीष्मात खंगून झाली उनि 
अजून त पाण्याखालचा
लाल चिखल पळपळं'त्यो' 
उस्मारतो,उगल्ति ओठी 
शब्द इंगळापरी "इझान पडलंय काळजात
तरी चालकाची आस हाये मनउरात" 
त्यो असाच उस्मारतो वाढोळ वाढोळ.....!

***मुक्ता****

"मीरा वदली
जना गायली
सत्य कबीर कथिले,
बुद्ध अहिंसा नीती
सर्व मांडती व्यथा.........

जोतिबा शिकले,
शिकविली सावित्री,
सावित्रीने घडविली मुक्ता........

मुक्ता शिकली,
जात होती अशी,
फातिमा ,तेरेसा ,
गरिबांसाठी खुशी
गेलि लिंगभेद मक्ता.....

लहूचं रक्षण,
भीमाचं लेखन,
केलं कडक,
शाहुनं शासन
अहिल्या,झांसी राणी
स्वैरुडे कल्पना ,
सुनीता,मेरी कोम,
स्रीभेद चक्काजाम,
इंदिरा गाजवी हो सत्ता...…..

बहिनाबाई,आनंदीबाई
झेप आकाशी घेती
प्रतिभाताई,लताश्या
धुरा संभाळती,
मुक्तानं केली मुक्तता......!"

***विश्वजननी***

सार बाजुलं सारं
चूल -मूल न
थाप्नं
भाकऱ्या ......
कव्हरोक कर्नार
जुल्मी पुर्षार्थाच्या
चाकऱ्या.......
लाथाडून लाव
ह्या व्यवस्थेलं
अन् त्याच
पायावर
राह्य
उभी जोमानं
नव्या उर्मींनं......
स्वाभिमानी सातखंडा
त्यो झेंडा लाव
गाजवून आल्पे नाव
हे विश्वजननी
तळपू लाग,
अन्यायारोधी
तू बिंधाडाक
उजळू लाग,
हीच तुही 
उत्थानाची
जन्मभू
अन् यशभू....

***जात-जाती रे***

"घेई विश्व तिथे शोत्त
करू जात हित नष्ट
रवून पाय मातीत
परिवर्तन करू जातीत
घेतो ऐकुनी सांगतो कवनीं 
शब्द हाये उरी
जणू जातीची 
हि ईखारी सुरी
करुनी स्तत्येवरी
हा विश्व प्रहरी
नुसता नावे जयजयकार नको
कामात हा पुढाकार असो
शब्द फुटू द्या
काव्य उठू द्या
समतेसाठी,हक्कासाठी
रक्त पेटू द्या
न्यायासाठी,दलितांसाठी,
अन्याय गाडु द्या

जात जाती रे
आता थोडं फक्त
लढू द्या लढू द्या.......!

***रगतपिती***

हाडकांहाडकांतून सल्डंय

इच्यारी रगत

व्यवस्थेवानि

रगतपिती लागली

बोंगर मेंदूलं

ईखारी ईखाराच्या जंव्जाळात

पिढ्यांची.......

वळवळणारे शेपटी किडे

खात्तात ही अज्ञानी मुंडकी

धर्मांध......

त्या

रगतपितीनं बर्बबरडलेली

आजपन......

धस्मूसळ्यावानी......

***लोकल मुंबईची***

"त्या दिवशी गेलो बंम्बईत गड्या
लैय फरफट ती कैक लोकल गाड्या
पुण्यातून नींघलो लोकल लोणावळा
भेटला सारा येकचं गोतावळा
मी कॉम्रेड अमरजित जबरदस्त संगतीलं
नव्ह्ती कश्याही भिस्त
लोकल लाग्ली उतरू सहयाद्री घाट
वळणावळणाची ती अवघड वाट
एरव्ही पॉट तुडुंब भर्ली रुळलोकल
आज येक्टिच52
लेक्र घेत वळसा घेत व्हती..
आजगरावांनी धूड तीचं फेकत व्हतं काळ्ळं धुप्पट
कल्याण हेरलं अन मंदावली ती धपाकत निव्हली

पुढं भिवंडी,डोम्बवली,ठानं त्याचा घेर महान
भोपळ्यावानी कुर्ला बजार भर्ला
माटुंग्यात मजूर कामास जाती दूर
जवळ घाटकोपर गर्दी भर्ली गर्मी चढली
समुद्राच्या खारघामानं लोकल घामेजली
चढवढं न्यारी येगली दुनियादारी हि मायामुंबापुरी
गरीब शिळे कुटके चहात हो चुरी
कधी पाववडयावंर कधी घारीपुरी उच्ची मलबार हिल
जणू देवेंद्राची आम्रपुरी इथं लाचारिकंच जिणं प्लॅटफ्रोम्वरल्या जिंदग्नीचं

आइस हाये तिथं खिसा भर्लेल्यांची
मुंबई नाही येका दुकट्याची साऱ्या मराठी जनांची
डोंगर फोड्या तुकान्नांनाची
भल्या दुपारी लाग्लं सी येस टी सारी गर्दी तिथं नाही सोयसकोटी
ये जा ने आन गोंधळ सावळा ना आला मज ध्याना
तुम्ही मुंबईकर कळवा हि मुंगावळ मेंढवळ, का जत्रा  हौसी,ग्वसी नौसी,चोरचिलटाची
तुंबळ उघड्या संस्कृतीची जोडा नाळ भारत संस्काराची
द्या दुसऱ्या काही घ्या आपुल्या हाती सारं सुख यापरी आहे का न्यारं
जन्ग मर्न हे गर्रबर्डीत सांगा सुख लपलं कुठल्या साखऱ्या बरगार्डीत

येक इनवनी विश्वा म्हणे घ्या ध्यानी
मराठमोळी संकृती असे हि महान साधा संधान साऱ्या येकतेनं
इथं खर्ची पडला हाये लाल परळच्या प्रल्हायाचा घनघोर संग्राम तो विरान
व्हावी येक मुंबई मही,तुमची,साऱ्या मराठी मान्साची
नसावी दुरी,हमरी तुमरी हि न्यारी.....!

***हाटेल***

"म्हंतात बाप्पा हि हाटेल
लैय महाग जणू वहाग
गरीब शेळी भीती जशी जाया
पुढं कापे पोटखिसे नखानं ....
इथं चहा महागडा
त्यापेस्काहि पाववडा
येतात इथं पांढरे राजहंस
राजगोदडीवर निवांत व्हाईलं...
इच्छा लैयपण इच्या खिडक्या त्त
अख्ख्या येका झोपडीच्या खर्चात नुस्त्या
पुसण्यात, साबण पानी
इथं "ढोरक्या" कसा दिसल सांगा....
कसा राहील उभा गरीब या सुखसावलीत...
वाढूळ वाढूळ ...
जाऊ द्या सपान त्ये...
दिवसा चांदनं पडल्यावानी.....!"

----०गावरान घाटमाथी विश्वशब्दतील०----

    ***कित्ती न्याहाळू वाट तुही***

"सांग सोब्त्या मलं रे.....कित्ती न्याहाळू 
ती आज वाट तुही.....!
जित्ता जीव होत्तोय ......कित्ती कन्वाळू
घांम्भिजे पाठ मही.....!

येनीत वव्ला मोगरगज्रा ....स्वासिक ढव्ळा
साडीचा बी तस्साच रंगला ....धम्मक पिव्ळा
जरिकाठ चोळी हातदंडा ....गच्चं उरी कळा
धाक्धुकं मोठं होही.....!

चुडा बिल्वरी हिर्वा काकन ....लैय आवळून
म्या सुक्मार कव्ळी नार कैक.... पाह्ये वळून
खिडकीतुन भास येसील खास.... ह्ये कळून
खंक्खुन गोठ पाही......! 

लाग्ली एक्टक म्हणे विश्व....खटपट जिव्हारी
जसी इस्काची इखारी सुरी ....तुही खर्रखुरी
आसुस्ले म्या तव्हा म्हह्यात ....लाव जीव भर्जरी
सुक्लेत होटं ह्येही........!

***व्यथा***

गाफील का आहेस तू
त्या दुदुंभी रणाला
केलेत वार ज्यांनी

इस्काटून गेले संसार कित्ती
बांधले संसार उभे त्यांनी
तुझे तू मोडतांना
नेलेत चार बोटांनी

तू शब्द टाकला का नाही
राहिला निशब्द कसा
व्यथा त्या बोचतांना
केलेत हार ज्यांनी

***दगडी पाझराचा ठाव..?***

"दगडाच्या काळजाला औदार्याचा पाझर आणीन...              
हे भानू तारे सारे शलाका उतरवाया नजर लावीन..!"
"तुझं काय मत आहे??
तू कवी आहे ??
स्वतः चे विचार मग त्याचं काय???
स्वतंत्र कश्याचं नाव आहे??
विचार,अभिव्यक्ती,स्वजाणिवा,स्वातंत्र्य फक्त आणि फक्त शब्द काय मग??
मी तो तुरुंग समजत नाही; पण!
ते मयेचं घर,ममता तिथे...तो तुरुंग कसला गं?
बिनधास्त.....
कोणत्या आकाशी उडणारा...पारवा समजव तर मग?
जयाला तुरुंगाची कवाडे सतावत असतात नेहमी परतण्यासाठी
कडीकोयंड्याच्या आर्त झरोक्यात...
"स्वला जे योग्य ते जग योग्य!"
माझं हे मत आहे?
पण यावेळी जगाचा विचार कोणत्या अंगाने करावा ग मनु??
कोणी या स्वातंत्र्याच्या असूयेचं जगणं ...
प्राक्तन म्हणून स्वीकारत असेल तर तो तुरुंग तरी कोठे जाच करणारा ठरतो??
कुठे कोंडणारा उबगतो...?
कोणी कोणाचे विचार,तत्व,आचार,शुद्धता
आवड म्हणून जपणे काही भावलेपणा,भावणीक्तपणा का?
आवड वा एक आपल्याजवळ नसलेली उणीवच कदा अन् सदा ती..
म्हणूनही एकार्थ.....कदाचित...?
दगडच असेल तो विचारही आटल्या पाझराचा!
आणि हो दगडंही पाझरतात...बरं....!
तेव्हा नदीचा उगम विचारत बसतं कोण???
सबुत म्हणून घेत नाही कोणी!
दगडाच्या आतही पाझर असतो!
पाझरणारं पाषाण तू बघितलं नसशील कदाचित??
अगं दगडाला फोडण्यालाही कठोर काळीज असावं लागतं!
बोलायला जागा नाही आज तुला...
शब्दातीत तू.....!
हि वैचारिकतेची  शब्दखेळी...?
वैचारिकतेत भावनिक होण्याला महत्व नसतेच मुळात
मी जाणून घेतो,उस्मरतो,कढतो,अन् लढतोही
तू कमी पडतेय वैचारिकतेत,
शब्दलढ्यात...अन् उस्मरण्यातही
कारण....
स्वतः दगडाचा ठाव घेतलाच आहे तू कैक्काळचा....हा संघर्षश्शीत क्षण सोडून .....?
नाही....
नाही......
नाही........
"दगडाच्या काळजाला औदार्याचा पाझर आणीन...              
हे भानू तारे सारे शलाका उतरवाया नजर लावीन..!"
उलट अर्थ घेऊ नको...सरलार्थ आन
दगड्या काळजाला .....पाझर औदार्याचा फोडण्याला....
भानू आणीन
तारे आणीन
शलाका आणीन
आणि नजरही......आणीन अन काढीन त्या दगडाची पाझरती मया...
उलगून शिलगून
ह्ये...?
छान आहे...!
लिहिले ते कोठून सांग?
पेनातुन?
शब्दातून?
अर्थातूनतुन?
बोटातून?
कि अजून कश्यातून..?
लिहिलेले छान आहे!
स्पस्ट सांग नं दगडी पाझराचा ठाव....???
शब्द वरील सर्व बाबीतून येत नसतात मनु हे तोडशब्द???
ते फक्त काळजाच्या अधिरतेतून अन् ओल्या कप्प्यातून येतात!
वलीतमया गुंठीत घेऊन..
नुसतं माहिती असून काय ?
ते मलाही माहीतच होतं!
बोलणे नुसते नसते ओठावरचे....
शब्द फुटत असते काळजावरचे.....
कोरित्व...कोरंच कोऱ्या शब्दानं शैलीत्व ....खऱ्यानं
अधिष्टात घेतलेले तुला झोप येते की रागानं झोपते?
आपल्या बुद्धीला पटणारं माणसानं करावं!
फुटावं....
दगडानं पाझरावं....?"

***वाढत्या वयाच्या तनात पोऱ्हिहो***

"वाढत्या वयाच्या तनात पोऱ्हिहो........
निंदाय्लं-नांदाय्लं जातांन्नी डोस्क्यात ऱ्हावू द्या
घालून बस्लेत आटाळापिटाळा जहरी इदानासी नाग.........
त्ये पितात इथल्ल्या फूलार्नाऱ्या कळीचा कव्ळ्यानाजूक स्वास
अन् व्हतात काळेभोर........
काळ्या इखाची तोंडपीस्वी संभाळत..........
जुमानत नाहीत त्ये तुह्या सुक्मार नाजूकपनातलं जिनं
ना त्या तुहया कोऱ्या जिन्यात्ली गर्भार्थता..........
मातर...........
तुम्हीपन; पडता पावूल टाकत जाता
दाटभर्ल्या तनात
बिनविचारीच..........
अन् सबागती ठेचाळ्ल्या जातोय त्यो इखारीत्वाचा वेटोळा...........
डव्चाळ्लेली नागवळ पडत्ये तुटून माराय्लं डंख............
कधीकधी त्त त्यो डंख
इत्का इद्रोही आस्तोय की,काळवंडून जातंय रक्तच तुहं
नसानसातुन 
काळ्या काज्ळी कलंकावानी...........
म्हून सांग्तो...!
तुम्ही निंदाय्लं-नांदाय्लं जासाल
तव्हा अन्वानी पायानं अन् अज्ञानी मनानं नका जावू
धुऱ्यावर म्हना का उंबऱ्यावरही
त्या फिस्कार्लेल्या जहरी नागाय्लं कुच्कान्र्याचं पाह्यजे बळ
तुंम्च्या नखांनसात.............
त्या तुंम्च्या नाजुकी जग्न्यात घ्या कंन्खरत्व
कव्ळ्या स्वासात भिन्लेलं............
वाढत्या वयाच्या तनात पोऱ्हीहो ......
जग्तात कैक सळ्सळ्नारे
इखारी इदानाशी नाग............
त्याचा भ्योव मेंदूत नका रुतू देवू
ती तोंडइखारी इखपीस्वी
ठिकऱ्या उडवून टाक्नारी तुही पाह्यजे घाव......
आजच्या मावळ्तीपसून त्त
उंद्याच्या उगव्त्यापातूर
परिवर्तन उगार्लेली......

***राजाराणी***

राणी वेडी सोडून गेली
राजा ना हे उलगडले राज

राणीची कोवळी काळी बट वाऱ्यासवे
भरभरे नयनकमल चंचल
हळूचशी मग मधूकंठीत मधूरवाणी
नाजूक कोमल रटत शब्दांसवे
राजा स्मृतीत साठवे हे गुज

राजा एकांत निःशब्द तव मनःशांत
राणीची तऱ्हाही आजला
शहारी सारी देहकांत
नाजूकशी चाहुल मग भसवी मना
स्पर्श भावुक देहाशी 
राजा राणीच्या त्या खुणा
राजाला मृगजळे भासे साज

राजा या मृगजळा दंगला खेळा
हिरावले भान टाकला शह
राणी चळ्यातला रंगला चाळा
आकर्षिले मन फासला दाह
राजा ना कसले हे लाज

या विश्वाची येई शुद्ध धुंडीसवे
राजा व्याकुळ होई विचल
राणी बिचारी परलोकी त्या असे
राजा घायाळ राही अचल 

***विश्वसिद्धांत***

"नको नको उंच नेऊन ठेऊ नकोस!
उंच गेलेलं खाली वेगानं पडतं..!
हा मी नाही....
न्यूटन बोलून गेलाय च...!
......

हे बिंदू बघ "मानसी - कत्व" सर्व एका रेषेत आहे आडवे
तसे सारे हे मानव!
हा सिंद्धांत आहे सत्यासत्य मानवतेचा!
माझे गुरु माझ्याच रेषेत असतात!
कारण त्यांची वाट कोणती ...?
हे मी उघड्या डोळ्यानेही अन बुद्धीनेही तपासू शकतो...!
पुढे गेलेले ते गुरु नव्हेच!
गुरु ते तत्व आकर्षण करणारे....
वर्चस्ववादाचे मगरजाळे आथरणारे....
एकलखुऱ्या वाटेवरचे....

जे इतरांना सोबत नेतात .........नेतात ते सारं सोबत दलील झालेलं.........
ते गुरु असं मी समजतो!
हा न्यूटनच्या गतीच्या नियमांच्या त्या
साद्धम्र्यावरचा विश्वसिद्धांत .....
कारण हा सिद्धांत बघता
मी जर गुरु कोणाला मानत असेल तर .....?
ते माझ्या रेषेत असतील!
आणि मला गुरु मानणारेही
मला माझ्या रेषेत दिसतात!
हा मानवतेचा न्यूटणच्या गृत्वाकर्षणावरील साम्यसिद्धांत.....!
हे बघ ,
"मानवते" तू नाही फक्त चार नावात....!"
तुझा गर्भार्थ रुजलाय.....
राज्यशात्राच्या अर्कातून
तर्काच्या फरकातून.......
इतिपासून अन वास्तवातून खगोलाच्या भूगोलातून.......
भूमितीच्या कोश्यातून गणिताच्या अंकातून......
मराठीच्या शब्दांतून विज्ञानाच्या प्रयोगसिद्धतेतून तत्वज्ञान मर्मातून.....
आणि
त्त्वज्ञानातून वैचारिकताकडे  सत्याच्या आर्ततेसह.........!

***मुक्ता***

मीरा वदली,
जना गायली,
सत्य कबीर कथिले,
बुद्ध अहिंसा नीती
सर्व मांडती व्यथा
जोतिबा शिकले,
शिकविली सावित्री,
सावित्रीने घडविली मुक्ता
मुक्ता शिकली,
जात होती अशी,
फातिमा ,तेरेसा ,
गरिबांसाठी खुशी
गेलि लिंगभेद मक्ता
लहूचं रक्षण,
भीमाचं लेखन,
केलं कडक,
शाहुनं शासन
अहिल्या,झांसी राणी
स्वैरुडे कल्पना ,
सुनीता,मेरी कोम,
स्रीभेद चक्काजाम,
इंदिरा गाजवी हो सत्ता
बहिनाबाई,आनंदीबाई
झेप आकाशी घेती
प्रतिभाताई,लताश्या
धुरा संभाळती,
मुक्तानं केली मुक्तता

***पोशिंद्याचे श्लोक***

"वदनी कवळ घेता
नाम घ्या शेतकरीचे...
सहज भोजन होते
अन्न हे भूमीतून.....
उदरभरणे करिण्या
जाणिजे कष्ट कर्म ....!"

"बोला मजूर शेतकरी"

"मुखे घास जातो
राबतो शेतकरी
मजूर कष्टकरी
अवनी सुखर
ठेवा हे मुखर
पोशिंदा पोसतो
अन्न भूमीतून
यत्नकामातून....!"

"बोला मजूर शेतकरी

***झेंडा***

जसं दिसतं तसं नसतं
म्हणूनच विश्व फसत असतं

हे ज्यास समजतं
तेच शहाणं राहतं

जे पायानं चालतात
फक्त ते अंतरच कापतात

जे डोस्क्यानं चालून चालवतात
ध्येयापर्यंत तेच पोचतात

आज पायानं शरीररूपी चालायचं
पण;डोस्क्यानं ध्येयाच्या
शिखरी झेंडा रोवायचा

***साखी***

तन चादर हो ती मळली जा ती
शब्द सतसार धागा धूत प्रीती

जर सतसार डुंबायचं तर
फार दूर पलायन नको शूरवीर

अजर अमर घर पाहून घ्या
नासकी शरीर की करू नको
नासकी ही तुझी शरीर काया

दिन दर्पण निहार ती रही
बिन दर्पण दीदार जो सहीयं

***खान***

चार खाणे चतुर्विद्या
ती सत्या ज्ञानी पाही

समानती दृष्टी भुतांपरस्परे
अंगीकाराची ती नीती हरभरे

निर्विकार अलिप्त कमळन जली
थळीना शिंतोडे ती जळ न आली

जारज अंडज स्वेद उद्बिज 
अनंती विश्वा सत्य काबीज

***तनु***

तनु अनमोल आला मानवी
जिणे मोलाची झाला पहावी

विषया रुतला सत्या मुकला 
चाकरी झाला तोची केव्हाही

पखाली भरे हो भरे गर्दभ
कदापि संसारी भार न व्हावी

म्हणे सकल विश्वा सतशब्द
आजमिती ज्ञान नितीला यावी

***सत्य***

संक्रणाचे सत्ये जीवांचे उप्तत्ते
नरनारी,बीभूमी आर्ष निपजते

असत्याचा वास सत्या न घरा
सत्याचे पोटी बिंधोक सत्य जन्मते

म्हणे विश्वा खरे गुज घ्यावे
प्यावे निर कुळ जन्मा सतचित्ते

***उपदेश***

अत्तर वैसे चुना
उमग विश्वा मना

संसार काटसळ
नित दूर थांबना

सत वचन घ्या हो
विश्वा घेतलेना 

तन चादर हो ती 
मळली जा ती

शब्द सतसार 
धागा धूत प्रीती

***दिलेल्या शब्दांवर*** "काय सांगू आम्ही बसवण्णा तुम्ही केलेला त्यो ईच्यारांचा इद्रोह... आज्च्या धाव्पळीच्या युगात मेंदूमेमदुतून पाघळत व्हाय लाग्लाय कमी कमी... बसवण्णा! ती मांडलेली मानव्तेच्या घरात्ली मानुस्की मेल्यावर व्हती गोळा कधी कधी इच्यार जळाल्यावर..... नव्हे त्त वास्तवाच्या त्या इखारी दुफळी इच्यारानं घात्लाय आटाळापिटाळा त्या तुंम्च्या एकात्म-संघात्मक-न्यायात्म इच्यारांना.... डोळ्यासून अंधार्लेपनासारखा.... खरं तर आज सुस्कारा सोड्तोय पठारावस्थेला फोडून हरेक नव्खा इच्यार... मातर.... तुंम्च्याच आर्त दिलेल्या शब्दांवर नवा इच्यार पेराय्चा हाये बसवण्णा तुम्हीच दिलेल्या शब्दांवर.....….!"

***जरा ईच्यार करा***

"ज्याहीनं झेल्लेत दग्ड्,ढोरा्य्चं गु
त्त कव्हा सड्के तम्बाटे ,आंडे ,चिख्लाची घान
आपुन चाल्लोत क्काय इस्रून त्याहीलं......

कधी उभ्या-आडव्या डोळ्यालं 
नाहीत दिस्ले त्ये
आस्तित्व च नाही ...
कर्तो काहून आपुनच इद्देचे दईवत त्याहीलं....

आरे !
जीवावर्चे पाह्यले घाव ज्याहीनं 
काळरात्रस्या..
इथल्या नाकार्ल्या जित्त्या जीवाचं ज्ञान
सुरेबिना आरंभ्लं.....
कळकळीनं,
येवस्थेशाहीच्या बेंबीदेठात 
ज्ञानाची पान्कुदळ खुप्सून.....

घेत्लं कव्हाच नाही मोठंपन
त्या चिख्लानं भर्ल्या पद्री
त्त माजव्लं नाही हांकाराचं
येक्वटीकरन
आग्यानी बोंगर डोस्क्यावानी.....

काह्हि नाही मायबापो
जरा ईच्यार करा?
अन् सत्याची कास धरा....
उगव्तिपसून त्त मावळती पातूर 
नेकीनं....
विश्वाच्या येकीसाठी.....!"

***वेळ ...आणि ...काही गोंधळ...!***

"वेळ येईल तेव्हा
कोणाचे रडणे ऐकणार नाही
नाही,तुमचेही नाही
कोण रडतात..? कोण अश्रू ढाळतात??
दूर जा...!
लढायचं आहे.....
या संगरावर......
रक्तसेपर्यंत.....
अरेरे...!
येथे जंगली जनावरे आहेत फेरलेले
आपल्या सहकार्यांसह कट ...कारस्थान्मोत
शस्त्राने सोलून काढा चमडी
नाशवंत,मातीत मिसळणारी....
तुमची तरी कुठं न सडणारी ठरणार आहे???
पण असं चालू देणार नाही....
सिंहावलोकन होणारआहे .....
आज सल आणि वेदना सहन करतांना
फोडत राहीन...
सुरू राहील
जोपर्यंत भूक आणि दु:ख मिटेपर्यंत,
माणुसकी असेपर्यंत
आता पर्वा नाही उरलेली
हजारो वर्षांपासून जगलो आहे
अनंत होण्यासाठी ......
आता तो नाही जो काळ काल होता
आता तसेही नाही,मागे होते तसे
आता त्या दिवसात काय झाले तेही नाही
बदल घडवून आणणे,बदलाव आणणे ....
वेळ येईल तेव्हा ...
वेळ येईल तेव्हा ...
आणि वेळ पुन्हा एकदा येईल ...निश्चितच!

***जथ्था***

जात कसली ना पात कसली
रंग ना रूप आम्हां
उचनीचता विरली
धर्म ना पंथ आम्हां
हातात झेंडे घेऊन
निघालो आम्हीं
जळणाऱ्या माणुसकीसाठी
एकरूपतेसाठी

***बेडी***

भल्या
पहाटे शेणाचं
टोपलं डोस्क्यावर कसलं
ही अन्योन्य गुलामगिरी
भाळी तुझ्या आज मानवा
अज्ञानी दारिद्र्याच्या या दुनियेत
कशी अन्यायाची ज्वर उराशी मानवा
दुःखाच्या या क्षणी हसतमुख होऊन
पत्करली जीवावर गुलामगिरी फक्त चंद्रकोर
भाकरीच्या तुकड्यासाठी या विश्वातल्या
प्रत्येक जिवाच्या भूकंसाठी मानवा
अर्धपोटी उपाशी राहून
ओझी उराशी वाहून
कष्टी जीवन साहले
तू निर्दयी मानवा
हो जागा
नको घेऊ
लादून
ती गुलामगिरी
उठ!आता तोड बेड्या
खुळचट-जीवघेण्या
गुलामगिरीच्या
पाठीचा ताठ ठेव स्वाभिमानी कणा
या वाकल्या ओझ्यानं
गुलामगिरीच्या जीवना

***ढग दुःखाचा***

एका घासासाठी
एका रक्तथेंबापाई
एका जिवापाई
अनंत चटके सोसले कळकळीचे
तुझ्या जीवनी जिवा
आज रान करपले सारे
फुलेल कसा हिंमतीचा मळा???
तुटली ती लता दिमतीची
वेल जाईल न गगना
ज्या आधार ना अन्नाचा
ना पाण्याचा
एका घासाचा ना एका रक्तथेंबाचा
ढग ऐन दुखदुपारी उन्हाचा
या दुःखाचा
एका भाकरीचा मग जीव पेललं कसा?
स्वास उरात रुतलेली
या वेदना मुक्या
भुकेनं जीभ व्याकुळलेली
अरे उठ! पुन्हा पेटव हृदयांत हिंम्मत
बळ एकवटव श्रमानं स्वास
उचल अन कष्टानं जीवनसंपन्न
कर तरच सुखाशी भिडल ती आसवेल जेव्हा
दुःखाचा ढग नसणार तेव्हा

***काया*** जर्रर्रर्रर्रर्र जर्रर्रर्रर्रर्र झालेली जीवावर उठलेली जी पोटासाठी रक्तासाठी झिजलेली दिनरात ही काया भूकंसाठी क्षणाक्षणिक पिळली रक्तारक्त जिणं जीवावर घेतलं आयुष्य स्वाभिमानी पेललं सारी डोस्क्याची केसं झिजली ही माया पिकली आता खाटंवर चिरनिद्रित झोपली ती काया पुन्हा मजसवे बोलते वाटते कवणी सांगते "त्या पोटासाठी या इतभर खळगीसाठी गेली जिंदगानी वाया" नेमली ही काया सोन्यासारख्या जीवाची माती केली आता जाळात राख होणार आहे तू भान जगशील तेव्हाच परिवर्तवन घडनार आहे

***येळकोट- येळकोट*** खांद्यावर ठिगळी झोळी घेऊन है तुंतूनं तार छेडीत चाललं कोन??? होता तारेत एकनाद जीव जगण्याचा भाकरीचा एक छंद होता छेडणारी तार एक येळकाडी घणाण घण ती त्राण काढी दारोदार भटकून चिमूटभर पीठ कुठ भाकरीचा तुकडा खाऊन खळगी भरणारे ते येळकोट येळकोट जय मल्हार उदे ग् उदे आंबे म्हणणारे पुढंच पुढं चालले होते जीवनातल्या सुख दुखाचं ओझं पेलले होते होते घाव झेलले त्यांनी जीवावर घावाटलेले जे राहिले भुकेलेले ***कष्टाचं फळ*** भाकरी भाजता भाजता तिचे हात पोळले होते संसाराचा गाडा वढता वढता हात जळाले होते कुंकवाच्या धान्याची बराबरी आयुष्यभर तिनं केली नव्हता आधार कुणाचा संसार हा हा एकटीचा कष्ट करता करता तिनं घामात रक्त गाळले होते दारिद्र्यातही स्वाभिमानाची उर्मी उरात होती नव्हती साथ कुणाची पर्वा न आता मनाची कर्म करता करता तिनं नाव उज्वळ जुळवलेले होते तिला कुंकवाचीही कमी वाटत नव्हती कारण कष्टाची कमाई घरात थाटत होती नशिबाचे भोग आता तिचे पार गळाले होते तिला आज कष्टाचे फळ खरोखरच मिळाले होते
***बेतले उन्हाचे दिवस*** दुरून झळझळत्या उन्हा काहीतरी झळकत होतं जवळ गेलो तर वावरात वखर हाननारा शेतकरी ढेकळावर पाय रवून वखर हानत होता त्यांलं आशा वाटत होती एकदा,एकदा तरी दिवसांत पाऊसथेंब या भेगाळल्या उन्हानं करपल्या मातीवर मोतीबिंदू घेऊन येईल अन सडा शिंपून जाईल अन निसर्गानं साथ  सोडली होती ढंगानं डोस्क्यावरची सावली वढली होती होता भानू आणखीनच लागला तळपू शेतकरी मात्र आशेनं वखर हानत होता ढेकळावर उभा होता आज ते चित्र कळून चुकले होते खरे तर ते दिवस उन्हाचे बेतले होते ***जगण्यासाठी*** इर्भळ हिंडून हिंडून हिर्मुसलेला जीव या दारावर त्या दारावर दिनवान्या अन केविलवान्या होऊन जायचा कुणी आजीजिनं कुटका फेकावं तर कुणी आरेरावीनं काठी उचलावं सारं कुत्र्यावानी जिणं पण त्याच या दारावर न त्या घरावर जाणं थांबनार नव्हतं कधीही थांबनार नाही न् कधी थांबेल याची शास्वती नाही कारण हा खरा जीवाचा सारा आटापिटा होता न्यारा एका भाकरीसाठी भाकरीच्या तुकड्यासाठी ती आस एक जीवन जगण्यासाठी जगण्यासाठी
***गालावरली खळी*** आग वकनारा सूर्य जमिनीचं रुद्र वाळवंटी रूप धारण करणं त्या लहानग्याचं भोकांड पसरून मायच्या मांघं लागणं या पिचलेल्या दारिद्र्याच्या विश्वात मायचं अशक्तपन दूध लेकरालं भरपोट नव्हतं म्हून ते नागडं रडत होतं जवळ जाऊन जवळ केलं त्यालं बॅगीतला सुटा एक रुपया हातावर टेकवला रडू नक्को ह्या रुपयाचे भिस्किटं खाय पण रडू नक्को शांत एकदम पोर्गं शांत झालं आवरलं ते सारं रडणं ते या शब्द ते रडणं ते रुपयाचं लचक्यानं वढणं हिस्कुन घेतलेला रुपया मुठीत वळणं अन तुरुतुरु दुकानाकडं अन बोट दाखवून भिस्किट आणणं तोंडात त्याचा बोकना भरणं अन भूक शांत झाली तव्हा गालावरची खळी फुलू लागणं येगळंच
***मढ्यावरची फुलं*** मी सरकलो पुढं वाकून पाहिलं माडाच्या तरुआडून कोन्हाचं तरी मढं जात होतं त्या मढ्या मांघं चारपाच माणसं भकास तोंड घेऊन पाय उचलत होती जवळून सोबत चारपाच स्त्रिया भोकांड पसरून रडत होत्या रडण्याचा कंठ नव्हता ना आकांत ना दुःखापाई ना फुटनारा हंबरडा रडण्याचा सूर होता एव्हढं मात्र खरं काय की,कारण असावं? त्या शवाचं कर्म क्रूर का घरचे लोकं माया अधर करणारे होते?? त्या मृत्यूयात्रेकडं पाहून काहीच मेळ लागत नव्हता मात्र त्या शवावर फुलं होती फुलं त्या  दगडावर्ती होती अन त्या मेल्या देहावरही सुवास मात्र देत होती फुलून कोमेजत होती...
***रक्ताचं दूध*** तिच्या डोस्क्यालं खोक त्या खोकंतून लालभडक रक्त वाहतं त्या लाल रक्तानं सारं शरीर त्या तान्हुल्याचं आज माखलं होतं ममतेच्या अन भुकेच्या आहारी जाऊन त्यानं रक्तातलं दूध चाखलं होतं त्या रक्तातल्या दुधाची चव अन आजच्या भाकरीच्या चंद्रकोर तुकड्यासाठी घामानं डबडबल्या करावर आलेली खारी बुरशी आज पाह्यली होती सारं जग बदललेलं होतं पण; त्या पन्ह्यातलं रक्त अन ते दूध अन ती कष्टाच्या भाकरीची चव सारं काही होतं तेच होतं साऱ्या जीवनाचं सार यातच लपलं होतं इतभर पोटाच्या भूकंपाई रक्ताचं दूध पोर्गं प्यायलं होतं ***डुलं फुलं*** पोटाशी आवळून तान्हं लेकरू माय गावभर डुलं फुलं घेऊन हिंडायची पेलाभर चिमूटभर पीठ तांदळासाठी अन भुकेच्या आकांतापाई झोळी पसरायची ते लेकरू त्या बांधल्या पोटपदरी जिभल्या चाटून आपल्याच लाळीलं दूध समजून भूक मिटवायचं त्या माय माऊलीचे नागडे पाय त्या सोज्या तापल्या मातीनं चटचटा भाजायचे जळून निंघायचे अंगात मळकट कळकट हिरवं झांपर ल्यालेली ती माय माऊली वनवन रणरणत्या उन्हात फिरायची भूकंनं सांगतलेल्या रस्त्याने चालायची
***लाज*** दशीहाराच्या दिवसातही लैय पानीपाऊस पडायचा पण आत्ता ढगाडं दर्शन घडवतात कोरडेच जातात प्रवास परतीचा काय झालं असेल त्यांना??? का मानवानचं आपला सत्यानाश करणं लावलंय वृक्षांची बेसुमार कत्तली होऊ घातलेल्या सिमेंटची जंगलं उभारली औद्योगिकीकरणाची लाट या निसर्गावर ढेसाळली थेंब पडणार नाही म्हणून निवर्ग्या कर कन्या शिजव-गोडभात कर दगडी देवालं अमिश दाखवू पाहणारा मानव स्वतःच दगडी काळजाचा झालाय पान्याची वाट पाहणारा माणूस आज खरंच काळ्या पाषाणावर कापावा?? का??? नाही?? याचीही लाज वाटते आज कारण तिथंही पाणीच पाणी ***आशीर्वाद*** आज कित्त्येक दिसानं पाह्यलेलं म्हतारं दारावर पुन्हा उबगलं किलकिले डोळे पार  खोबनीच्या तळालं चिकटलेले खलखल हालणारी मान अन आर्त क्षीण होटातले स्वर पुन्हा ऐकले पण नजरेत त्या भलतीच नरमाई जणू अपराध्याहून अपराधी झाल्यावानी खजिल्गी चेहऱ्यावर उतरलेली काय झालं आसल..??? म्या प्रस्न इच्यारला काय बा आज कसं येनं केलं घराकडं......??? म्हतारं कळवळंलं स्वास रेटून वदलं आलो बाप्पा प्वॅाटांनी वाट दावली भाकर मांघाया आलो.... भाकर शब्द तोंडातून पडला तव्हा र चा रकार घुमत गेला भूकंच्या आसमांत मन खिन्न झालं केल्या खुशाली प्रस्नाचं आसं व्याकुळते उत्तर मिळालं आपेक्षित आसं नव्हतं पन नशिबानं साथ सोडली बाळपनी खेळी गेलं सारं तारुण्य दवडलं वृद्धपनी शरीरानं लाथ,लाथ लाथाडलंT ज दोन भाकरी हातावर टेकवल्या तांब्यांभर उडदाची दाळन्हवर म्हतारं जेवलं, भरपूर प्वॅाट भरलं म्हणून आशीर्वाद देऊन गेलं पुटपुटलं आसी येळ येऊन कोन्हावर बाप्पा...!" ***कोरडी ईहीर*** काळं पाषाण भोकांड पसरून काळ्याकुट्ट आवसंच्या आंधारात कोर्ड्या ईहीरीत निपचित होतं आभाळ कोरडं वरडंच टिकुर  चांदणं घेऊन  पळत होतं पिपळाच्या पिवळ्या पानाचा सळसळणार त्यो आवाज जणू ती कोरडी ईहीर अधाश्यावानी गिळंकृत करत होती कुंडीत पाण्याचा एकही थेंब वझरत  नव्हता कधी मातीची वलाई  हाती लागत नव्हती कारण मिरग कोरडाच, वसंत कोरडाच कोरडाच सारा पावसाळा खाली खोलवर तळात पाणी गेलं होतं उन्हाळ्यानं सारं हिरवं रान खाल्लं होत

***आव्हान मृत्युदंडाचं***

ते बोट अभाळाकडं
रोखानं रेटलेलं
हाताच्या मुठी
बारा हत्तीचं
बळ पेटलेलं
डोळ्यात शौर्यतेचा
ज्वाळ पराक्रमाचे
आगडोंब उगाळत होता
होता क्रोर्याचा
स्वाभिमान न तो
आपुलकीचं तत्व महान
उरात उठलेलं
पण या नश्वर
जगाच्या पोटात
जिण्याच्या आशेनं
मृत्युदंडाचं आव्हान
पेललेलं

***धन्यवाद...! *** एक रूपवान तरुणी डोस्क्यावर शेणाची घेऊन पाटी उन्हाच्या उग्रतेनं तापलेल्या फुफुटयातून अनावणीच चाललेली चाल झपाझपा अन तापत्या फुफुटयातला कट्याळ बाभळीचा खुटच्या खुट काटा तिच्या नाजूक पायात रुतलेला पाय रक्तबंबाळ झालेला डोस्क्यावर वझं काय करावं?? म्या जवळ गेलो अन तो रुतलेला काटा धस्कन उपटला भळाभळा रक्तओघ वाहू लागला तसंच त्या तरुणीच्या मस्तकात ती वेदनेची तडक गेली कपाळावर कळवळा उठू लागल्या पण धीरानं ती तरुणी ओठावरल्या ओठावर पुटपुटली धन्यवाद...! धन्यवाद ..! ते शब्द निःशब्द असूनही मम कानात गुंजत होते कवण माझे चेहऱ्यावरती तिच्या सुख धुंडत होते
***इमानदारी*** आज त्यो रक्षक मृत्यूलोक सोडून गेला श्वासागणिक त्यानं धीरातून पावलोपदी राखण केली त्याच्या शरीरातला श्वास गेला होता शरीर मात्र इथं पडलं होतं निश्चिंत निपचित स्तब्ध शांततेचं बीज पेरून गेलेल्या अवस्थेत डोळ्यात शौर्यतेची खून कोरलेली झळके क्रौर्यात विरतेची जान पेरलेली असे त्यो जवान आज इथल्या भुमीपुत्राचा वारसा जपून याच मातीसाठी इमान राखून झाला शहीद आपला शेवटचा श्वास हृदयातला इमानदारीसाठी खर्चीत ***बेसरमीचं खोटकूळ*** वल्ल्या बेसरमीच्या खोटकुळांन  चुल्हांन भसाभसा धुपटानं भरलेलं माय जाळ फुकुन फुकुन उरी श्वासा ढेपाळलेली इकून तिकून ढोस्कल्यांनं त्या खोटकुळांन जाळ धरला अन तवा तपला हातावरची मळलेली जेवारीची भाकर तव्यावर पडलेली भाकरीचा पापुडा होऊन वर आला खाणार तोवर  पुन्हा चुल्हान्याखाली इझन पडलेलं जाळ फुकता फुकता भाकरी थापता थापता माय बोलत होती "आरं बाबा हे आसंच हाये...! जीवनरुपी अभाळाखाली इंगळावानी दुःख ऊन पडलेलं...!" ***का नाही....??? *** या भ्रष्ट लोकांचा व्यवहार कुणालाच कसा कळत नाही ते सारे छछोर वागणे नुसते सारे भूलथापा मारणे इथल्या न्यायिकांना का उमगत नाही आराजक माजवून हुक्मि सत्ता गाजविण्यात ही कंटकी वृत्ती समाजाशी रुतून पडली आहे ती का कुणास दिसत नाही जो तो स्वार्थी रस्त्यावर फाटणाऱ्या अन पाण्यानं भिजणाऱ्या नश्वर नोटा पैशांना खिशात कोंबतोय हे कुणा कुणाच्याच नजरेस का भिडत नाही का नाही या लोकशाहीतली अंधाधुंद जनता न्यायला दाद मागत नाही इथे गुलाम गुलामीत खितपत पाय खोरीत बसलाय अन इथेच मालक अन श्रीमंत ढोरपैशावाला आज गादीतक्क्यांवर जांभई आळसाच्या आढ्या माढ्या देत बसलाय कसे हे दृश्य मला पाहवतंय..?? आसं प्रत्येकालाच का वाटत नाही.??? का नाही?? का नाही?? या देशातली भ्रष्ट व्यवस्था उलथून पाडावी की,एके दिवशी आपण च उलथून पडू??? की,काय?? ही भीती सर्वांना भासत का नाही??? का नाही?? का नाही??का नाही??? ***षंडाचार*** बळा गजा वाकवी तो राणू कर्तव्यशून्य जाहला जे झाले ते चांगले होणार ते चांगले जे चाललंय तेही चांगले या षंडाचाराचा समाजी टेंभा आज पेटला राणूसवे कित्त्येक राणू आज अकर्मी होताहेत आयत्या पिठावरच्या रेघुट्या ओढायला ज्याची त्याची कुत्री पळताहेत हे चित्र पाहून समाजातलीच माणसे जळताहेत अवघा समाज हा झिंगला हरामी कर्तव्यशून्य कंटकी आचार जणू अफुंच्या गोळीसवे माणसांच्या मेंदूला धुंदवताहेत रंग षंढनशेचा चढला बऱ्याच घरावरही पट्यातून ***ओरड बंद कर*** कव्हरोक तू ओरडत राहणार.??? नाही..तुहा आवाज कोणी ऐकायला तयार कारण जो तो आपल्याच जीवनात गुंतला आहे तुला पाण्यासाठी मौताग व्हावं लागल कारण याच पृथ्वीवरल्या मानवानं इथलं निसर्ग सौंदर्य नाहीसा केल आहे इथली झाडं तोडली अन डोंगराची भुंड करवली खरंच तो त्याच्यासाठी ओरडतो येऊ दे वा पेर्ते व्हा चतका तू गुन्हा करतोय पाणी यावा म्हणून उगाच ओरडतो दुष्काळ पडू दे मानवाला दुष्काळाचा चटका लागू दे झळ लागू दे त्यास त्या निसर्गाची तू आरडू नकोस नको आरडू बंद कर ओरड बंद कर ***जखमीतलं रक्त *** ती जखम अजूनही रक्ताळलेली होती रक्ताळलेळ्या जखमीतून भळभळा लालभडक रक्त सारा देह रंगवत होतं त्या बंदुकीच्या गोळीने हृदयीचा घेतला ठाव घेतला अन त्या घावानं वेदनांचा पूर पाहिला ही गोळी होती क्रूर क्रोधी  अन अहंकारानं पेटलेली सारी शुर नियती सोडलेली तिनं माणुसकी ना देखिली पाहिली होती तिनं फक्त शरीरं शरीराला गरज गर्व तो गर्वाचा डोलारा तिने एका घावात पार  काचला होता ती जखमी निश्चित होतो होतो निक्षित ही जखम कशाची होती? जखम अजूनही रक्ताळलेली होती
***पोतराज*** उघड्या नग्न पाठाडावर कातळ्या आसुडाचे फटके ओढतोय डोस्क्यावर कुंकूवाहळदीच्या भंडाऱ्याचे लेऊन मळवट संस्कृती चे पोवाडे आनंदाने गातोय का???कशासाठी???कोणासाठी .???? त्यानं मारून घ्यावे फटकारे??? संस्कृतीसाठी??? संस्कृती जपण्यासाठी??? पोटात पाहिजे पोटात घालण्यासाठी कला पाहिजे पोट भरणं संस्कृतीत बसते का?? कला उगवते पोटासाठी का कलेसाठी कला?? कशासाठी ??? कुणासाठी..?? काही न करळन्याचा आव आणतो फक्त कातड्याचे फटके होते ओढतोय.... ***भाव अंतरीचा*** अशा कित्येक कविता लिहून झाल्या कॉलेजमध्ये असताना एक एक करून संग्रह बनला शब्द शब्द जुळवतांना नवे अनुभव आले ते गाठीला सुचल्या बांधताना ह्याही कवणाचा जन्म झाला नव्याने नव्या सुख क्षणाचे अनुभवताना कोणी म्हणे मज सुचते कशी रे तुज ही कविता विश्वा वेगळी कविता कसा भाव आहे तुझ्या अंतरी ही कवणे गिरवतांना

	***माझी राणी *** असावी ती सुंदर लाजरी परी सारखी असावी गोजरी मंजुळ ओढ मनाची प्रीत लाघवी मजवरी होई बावरी कधी ती राधेसवे कोमल कमलासवे दो हृदयीच्या रेशीमगाठी प्रांजल सुज्वळ अन प्रेमळ त्या घट्ट बांधण्यासाठी असावी ती अबोल क्षणाची मन गुणाची असावी ही औदार्य देणारी मृग कस्तुरी सुदर देखणी मग गोंडस ती माझी राणी
	***मित्र पाहिलो*** एकांताच्या वाटेवर ठेचाळलेले हृदय घेऊन मी चाललो असंख्य क्रूर अन असुरी वेदना जपत जपत मी चाललो भेटावा कोणी नात्याचा आपला म्हणून मी आसुसलो नियतीनं अदम्य वाटेवर आणून मजसी कसे सोडले??? काही मनाही उमगत नाही पण मी उमगलो याही वाटेवर कुणी तरी भेटणारशी आशा ठेवलो अन अचानक मित्रापरि मित्र धुंडाळलो प इथं मी धुंडाळलो तुझ्यासवे मित्र मी पाहिले प्रेमळ निस्वार्थी निस्वार्थी ,प्रांजळ

***किंमत***

"का आपल्या अंत: करणात विचार नाही
मला शब्दांत माझा आवाज आवडतो
विखुरलेली हृदय फक्त काचेरी आहे
अचानक त्याचे पदार्पण सुरु झाले
नौकेची रोधकता सवयीप्रमाणे या कठड्यांची
लाटा झगम्याचा काय आहे तरंगहीन आहे
अंधेच्या डोळ्यांची दृष्टी प्राप्त करण्यास
आपल्या अंतःकरणात शत्रू काय आहेत हे तुम्हाला ठाऊक आहे का?
मित्रांनी मला रस्त्यावरून दिशाभूल केली
या वेळी प्रत्येक जण
म्हणायला एक हसणारी जागा होती
का त्याची किंमत नाही कळविली
गरीब लोक अन्न विकत घेत आणि विकत घेत होते
मृत ते माझे नव्हते
न्यायालयात,उद्या सकाळी
पुन्हा न्यायालयात फिरू नका कशासाठीही

जरी असेल नसेल भूकेला न्याय

***अजरामरत्व***

कविता तयार करणं सोपं नसतं
त्याला खोल शब्दसागरात बुडावं लागतं
साहित्याच्या शिंपल्यातून 
शब्दमोती गोळा करावे लागतात
भावनांची त्या शब्दमोत्यांना झालर घालून
अनुभवाचं सौंदर्यतत्व ओतलं
यमकगमकेच्या तालासुरात रचलं
तर काव्य नावाचं रूप बाहेर येतं
म्हणून कविता तयार करणं सोपं नसतं
त्याला पोहणं लागतं
स्वास रोखून त्या शब्दसागरात डुबावं लागतं
शब्दमोत्यांच्या अनुभवीची पारखीची नयनं लागतं
तेच काव्य अजरामर होत असतं....

***संग***

परिसा संगानं
लोहाचे कनक जाहले
गुंजेशी काय त्याचे मोल??
शब्द बरोबरी 
धन नाही
धनाशी काय त्याचे तोल??
बेगडी कागदाचिया
केले सुमन
येईल का 
त्याचा वास
जरी फांदीवरल्या
कळ्या तोडील्या
होई सुमनांचा ऱ्हास
नच पेरिता
कसं उगवलं
पिकांचं त्या तास
भूमी पाहुनी 
पेराल बीज
घरा पडे रास
नागाशी जरी 
दूध पाजता
दुधाचे त्या इस
हिंगाच्या कडू सांगानं
कस्तुरीचा त्या नास

***दाट मैत्री***

मैत्री ही प्रेमळ
मनांची दोन 
हृदयी पडणारी गाठ
समुद्राच्या पाण्यावर
भन्नाट वेगानं
चवताळून उठणारी लाट
साता वळणाच्या
घेर घेऊन
नभोगवसणी घालणारी घाट
दो जीवांच्या 
भाव भावनांसवे
प्रवाशीय चालणारी वाट
संकटकाळी प्रमाहूती 
देण्या न डरणारी
अशी ती मैत्री दाट

***विश्वपरी***

ती हसावी 
कुणी रडलं म्हणून नाही 
ती रडावी 
कुणी हसलं म्हणून नाही 
ती लाजावी
कुणी लाजलं म्हणून नाही 
ती रुसावी 
कुणी रुसलं म्हणून नाही
ती रुसावी
कुणी बोललं म्हणून नाही 
ती बोलावी 
कुणी थांबलं म्हणून नाही 
ती थांबावी 
कुणी चाललं म्हणून नाही 
ती पहावी 
कुणी सांगलं म्हणून नाही
ती असावी
कुणी पुसलं म्हणून नाही 
सांगत मी
कारण; ती असावी
काळजाचा ठाव घेणारी
दुःख सल थांबवणारी
असावी ती हसरी
लाजरी बुजरी
ना या कवी विश्वाची नाजूक परी

***प्रेम ते***

उपमा प्रेमाशी देऊ केल्या
स्वर्गाहुनी सुंदर 
प्रेम प्रेमाहुनी निखळ
कंचकाहुनी पर्णकंचकाकीत
ते अश्वाहुनी तेज ते
प्रेम प्रेमाहुनी निर्मळ
सुमनांचा गंधाहुनी सुसुगंधित
तन हृदया धुंदीत
ते श्वासाहूनी चंचळ
प्रेम कसे? ते असे
जे स्वप्नी मनी ध्यानी
रानी वनी गानी
नित्य मित्य वाणी भासे
ते प्रेम प्रेमाहुनी गुगजळ
या विश्वाला भाव 
या काव्यातून प्रेम ते
सांगतो ते प्रेम ते
ते प्रेम असेलही
अन कदाचित नसेलही
जे जगाहुनी आगळं
या विश्वाहुनी वेगळं
प्रेम ते प्रेमाहुनी सगळं.

***फक्त तुझ्यासाठी *** हे मैलांचं अंतर कापूनीआलो फक्त तुझ्यासाठी या मैत्रीच्या वाटेवर रक्ताळलेले पाय टाकुनी आलो फक्त तुझ्यासाठी किती सोसले असे किती रुसलो विसरून आलो फक्त तुझ्यासाठी जग सारे विश्वाचे भान विरलो सोडूनी आलो फक्त तुझ्यासाठी मैत्र सागरातल्या वादळापुढं माझी नौका घेऊनी आलो तुझ्यासाठी यासाठी दुःखाची शिखरं सुखाने चढलो फक्त तुझ्यासाठी अन सोडूनही आज चाललो-तुज आठवण्यासाठी फक्त तुझ्यासाठी

***प्रेमाचं क्रौर्य*** प्रेम म्हणजे जीवन जीवन म्हणजे प्रेम प्रेमात जीवन जगणं नी जीवनात प्रेम असणं हे कोडं जगावेगळं सारं विश्वाचं कोडं लपलंय गूढ त्यात खरं तर प्रेमाखातर मीरा दिवानी झाली नसती ना नसती राधा बावरी जर ते प्रेम नसे खुप आगळं निल नसता दवा झाला नसती दमयंती आजारी पडली खरं तर या अडीच अक्षरी शब्दातच प्रेमाचं क्रौर्य लपलेलं त्यात जीवन प्रेमात नी प्रेम जीवनात दडलं आहे ***रक्त रंजितातलं वीरत्व *** मी निक्षून पाहत होतो त्या रक्ताळलेल्या क्रुसावर लाल रक्ताचे डाग आता ओघळलेले होते त्या रक्ताळलेल्या क्रुसावर किती यमवेदनांचे घाव त्यासी सोसवलेले होते त्या रक्ताळलेल्या क्रृसावर कठोर मनाचे भोग निष्ठुर भोगलेले होते त्या रक्ताळलेल्या क्रुसावर मुख सागरासवे शांतप्रिय ना अकांत हसलेले होते त्या रक्ताळलेल्या क्रुसावर तळहातातूनी रक्तधारा वाहत होत्या त्या रक्ताळलेल्या क्रुसावर यशुचे स्तब्ध प्रेमाचे शब्दतख्त अस्तरलेले होते त्या रक्तातळलेल्या क्रुसावर मनुष्याने माणुसकी विसरल्याचे चित्र अवतरलेले होते त्या रक्ताळलेल्या क्रुसावर या विश्वातल्या क्रूर क्रौर्याचे तांडव रंगलेले होते त्या रक्ताळलेल्या क्रुसावर

***डोंबाऱ्याची सवारी***

चौकभर कातड्याच्या डफड्याचा आवाज
चौफेर घुमत होता
गल्लीबोळातून लहान एक
म्हताऱ्यापातूर गल्लीच्या तोंडाकडं धावत होता
बाया-पोरं-पोरी -सूनवाऱ्या
पदर डोस्क्यावर घेऊन लगबगीनं चौकात आले
आवाजाच्या रोखानं न्याहाळू लागले
चौकमध्यात एक काळा कभिन्न अंगाचा अन धिप्पाड देहाचा 
केसांच्या झिंगऱ्या झालेला 
डफडयावर बडवत होता
अन जोरजोरानं वरडत होता 
"डोंबारी आला डोंबारी खेळ मांडला दारी"
त्याच्या शब्दात सूर नव्हताच 
पण;यमकाची दीर्घ घुटमळणारी 
आरोळी होती री ची ललकारी होती 
ती आरोळी अंतःकरणाला चिरी आला डोंबारी आला डोंबारी
घऊ-बाजरी-तुरी-आणा जेवारी आला डोंबारी आला डोंबारी
त्याची बायको बाहुफाटल्या झांपरावर
काळं कल्ह्याचं भगूनं राखनं खरडत होती
त्या रखडण्याचा आवाज
डोंबारीच्या "री"मधी "री" ओढीत होता
घुमे नाद तो अंबरी आला डोंबारी डोंबारी
एक तान्हुलं उघडं भंगाड पोरगं मतीवरच पडून
मातीबोकना भरत होतं
डोंबाऱ्याच्या सुरात सूर चढला आला डोंबारी आला
कळवा शेजारी भीक घाला पदरी
कोणी पदराआड कळण्याचं
कणिक कोणी उडदाची दाळ
आणली पाव पावशेर सारी आला डोंबारी आला डोंबारी
मह्या मायनं खोंगळभर
पीठ बेरडाचं आणलं
"संसारी सुख पडो टळो इडा पीडा न्यारी
आशीर्वादी तलवार लेकी तुझ्या शिरी"
आला डोंबारी डोंबारी
येळूनं ताणलेल्या दोरीवर येक तरणीताठी
कवळी पोरगी वर चढली
तोल सावरी चाल तरतरा नजरा लागे जनांच्या 
आला डोंबारी दारा म्हणुनी डिंडुरा सारा
चाल चाले तरणी
देह इशारे करुनि वरनाकतुरा जनांच्या लागे नजरा
म्हताऱ्यांचं बोट तोंडात जाई लहानगा चित्र पाहून भारी
आला डोंबारी आला डोंबारी
तो डोळ्यात पोरीच्या भयेचं तांडव नव्हतं
पोटाच्या भूकांतापुढं मयेचं मांडव नव्हतं
गुलाबी गालावर कोणी नच सावली धरी
आला डोंबारी आला डोंबारी
त्या डोंबरीनिनं आता तीन दगडावर चूल मांडून
चौकात गावठाण मांडलं दगडाच्या धगेनं
भंगुन्यातलं पाणी सनानलं
नाकातला शेंबुड शिकरून पोराच्या अंगावर 
माय पाण्याची ओती झारी आला डोंबारी आला डोंबारी
डोंबाऱ्याचं डफडं गरगर गरम झालं
धान्याच्या रासनं गठूडं आता भरभर भरून गेलं
सुगीच्या दिसात
डोंबाऱ्याची येई सवारी आला डोंबारी डोंबारी
दोरखंडावरली पोरगी  मातीतलं रंगनारं पोरगं
चुलीजवळ गलका करून जमे डोंबारी डफडं बंद करून 
पांगे मंडळी गावाची सारी लैय न्यारी मजा ही भारी
आला डोंबारी आला डोंबारी विश्वकवना लावी आता कातरी
आला डोंबारी आला डोंबारी

***दुरबड्या गाडी*** घरघर आवाज कधीत दुरबड्या गाडी निघाली सातपुड्या डोंगरातुनी  दर्याखोऱ्यातूनी माळरानावणी दाटीवाटीने झाडे उभी सारा निसर्ग भरुनी मध्येच कुठे एखादे लवण तर कुठे उंच टेकाडाचं चढण झोकांड्या खात चालली त्या माळरानातुनी त्या खाचाखळग्यातूनी कुठे वळणं तर चढणं कुठे कलनं आली शिवारी नांदर्ड्यात येस गावाची ओलांडली नांदर्ड्याची डोंगराळ वस्ती एक पाण्याची उंच टाकी गावात लहान पोरं उभी रस्त्यानं भिजून निघली तापत्या ऊन्हानं चकवा देत समोरचीला वेग आला गाडीला साऊल्या पूर्वेकडं वळल्या निसर्ग सारा हिरवा जणू मखमली गाद्या ओल्या पश्चिमी एक झोपडी उभी रंगात भारी दिमाखात गाडी येई वेगात गाडीनं गाठली गाव वाडी वाडीचा पूल पुलावर उंच माडी वळणाचा घेरा घेत पुढे-पुढे निघाली चालता चालता एक सायकल लागली सरसर करून दुरबड्या पुढं गेली उन्हं प्याली झाडं केळीची कोवळी हिरवळ ही नटून सांज फुलली बाजरीची कणसं  डोकावून जणू माणसं पाहत होती गाडी कुठं चालली??? म्हणून आपापसात कुजबुजत होती डौलानं डौलत होती क्षण दोन क्षण तिथं थांबली हवेसवे गाडी पळाली घरघर आवाज काढीत दुरबड्या गाडी निघाली पुढं आली शिव बोराडी स्वागता पाटी दिनरात खडी शिक्षणाची रंगभूमी मायभूमी ती बोराडी घुसली गावा गाडी थांबली प्रवाशी उतरली धुराळा उडवित दुरबड्या गाडीनं धूम ठोकली घरघर आवाज काढीत दुरबसया गाडी निघाली
***कादंबरी सहवासाची*** उपमेयला जरी उपमा दिली तरी अलंकार हा सहवासाचा लटकाच वाटतो या द्वैवार्षिक जीवनभेटीचा निर्भेळानंद काही काळजात या वेगळाच दाटतो कारण यालाही आहे स्वभाव तुझा ममकवणाला तारण आहे तू-अशोक-शिवा अन आपण एक जीवन जगलो मैत्रीच्या वाटंवर कसं चालावं जीवनात येऊन शिकलो कधीही विसरणार नाही आज शपथ आहे कारण यालाही आहे शांतस्वभाव तुझा ममकवणाला धारण आहे अजाणतेपणी आम्ही काही चुकीचे तराणे गायलो असेलही जा विस्मरून सारे काही मैत्रीचे गाणे वदलो असेलही त्या क्षणी आम्ही असेलही अन नसेलही शब्दाठवण स्मृतीत राहू दे कारण यालाही आहे विसरणभाव तुझा ममकवणाला ग्रहण आहे कादंबरी-सहवासाची स्मृतीत ठेवून एक आठवण मज आठव कारण यालाही आहे आठवणठाव तुझा ममकवणाला कारण कारणच आहे.... ***आहाळ*** क्षितिज तुझं इथपर्यंतच होतं गाठता गाठता जीवन संपलं होतं शेवटी काय मिळवलं  येऊन जगात या तू सग्ग्यांनीच जाता जाता आता तुजला जाळून टाकलं होतं जीवनात अगम्य सुखे पाहिली असतीलही अगम्य दुःखे  साहिली असतीलही मात्र; या स्मशानातील शांततेचं भग्न सुख छेदून ग्रासलं होतं चितेतला निखारा धगधगला धग्धगून भस्म जाहला ती निव्हली आहाळही ईझला सारा जाळही आता विश्वाचं तुजला संपूर्णत्व मिटलेलं होतं क्षितिज तुझं इथपर्यंतच होतं

***ऐरणीवरचा घाव*** निखारा लालबुंदला घणाचा घाव लोहजलाने पेलला रुपाकार देण्या या जगण्याच्या नीतीला वळ ऐरणी उठला पोटासाठी दंडातली अन बेंबीतली नाळ एक एक एकवटली अन घावासवे छन्नी छन छनननन् पार घुसली खोक पोलादा पडला उडून थिलंगी थिलंगी मातीथर काळवंडला पितळी भंगुण्यातल्या पाण्यानं अंगावरती राखुडा अंथरला घवकऱ्याचा घाम थेंबथेंब तपटपतो टपटपुन रक्तासवे बोटाला घवघव घाव उमटतो फोड बोटाशी उठला भत्यातली हवा हवीहवीशी भग्न ईच्छा स्वप्नांच्या श्रीमंतीशी झुंज देऊनी थकली पोलादाची क्तआ जंतर कुऱ्हाड झाली धार दारिद्री उगला ***भीतीचं काहूर*** तळपत्या उन्हात घन सावळा दाटून येई जीव काहिली झाल्या शितलाईचा वर्षाव देई टपटपत्या थेंबाची सर शिरावर सरकली ओघळ टाळूवरूनी सारी अंगे शहारली काळ्याकभिन्न चिरून मेघा लख्खप्रकाश होई नांद तो असंमात दुमदुमून मग धरणी अवचित प्रल्हय सारा ती कापरे भरुनी कंपन कंपणाशी झुंज देई कुठे तरी अचानक लख्खद्वीप प्रकटे नभंगणातून लकलकाकुनी दामिनी धर्तरी झेप घेई गडगडाट अन कडकडाट कर्णकर्कश सप्तसुर पंचमातही न नुरून जाई काळजात कुठे चिरकाप ओठांवरती अन डोळयांत भीतीचं काहूर असं माजूनी जाई धडधडाट अन घमघमाट शहारे घुमे अंगभर घामाच्या लोटच्या लोट ओल्याचिंब पापण्या त्या धडकी विश्वकाळीज हे खाई

***चिंधी*** दोन लाकडी काड्यांचा आधार घेऊन तो पोटाची खळगी भरण्यास निघाला पुन्हा निघणार जीवनाच्या वाटंवर पाय नसतांनाही चालण्या सक्षम तो राहणार पाठीवर जुन्या फाटक्या चिंध्या जमा करुनि चिंध्यातूनी मखमली सुती चादर साकारणार म्हणुनी आज निघाला अन निघणार इथून पुढंही तो जगला जगणार असाच त्यालं भाकरीचा तुकडा नव्हता कारण ; अनाथांचा डोंगर माथ्यावर कोसळला पण हिंमत न हारता चालतच राहिला जगला अन जगणार "हाय का माय चिंध्या.???" मोठी आरोळी ठोकुनी गल्लोगल्ली अन पडोपाडी तो असाच भटकत राहणार कुठं घोटभर पाणी प्यावं कुठं भाकरीचा कोरभर तुकड्यावर पोटाची भूक भागवणार सदा दुःखातही सुखाचा पूर आजवर साहिला अन जीवनभर साहणार दोन लाकडी कड्यांच्या आधारावरतो उभा राहणार

***तुज द्वाराशी*** जी बंधने होती जगाचिया तोडूनिया आलो मी तुजसाठी दुनियेला सोडूनि आलो तुज द्वाराशी साजना तुझा साजना तुझा जलसा जो पाहू मी मम विसरूनी जावू जे नयनांचे अश्रु वाहताहेत जणू मजशी काही सांगताहेत कुठे तू आणि कुठे मी परका या जगा इथे तू कृपा इतकी राहो दृष्टी मजशी होवो प्राण-हृदय तोडूनी येवू सारे जीवन सोडूनी देवू जसा शममा मृत्यूशी परवाना हा निती रिवाज काहून असा हा रिती समाज काहून तसा ज्या दुनियेचा शपथी आहे या जगाचिया मी  कैदी आहे नका पुसू काय वाद हा काय मिळालं तो साद हा काय सांगू मी तुम्हां कसा वर्णू प्रेम गुन्हा कुणी रडता काहूनि कुणी हसता काहूनि कसा  श्वास हृदयाशी अज्ञाना

***जाग आशेला*** नारीच्या त्या जन्मा आज त्रास झाला येण्या जन्मा अगोदर कोवळ्या अंकुरा माणसानं मृत्यू का दिला? नाही जग हे पाहू दिले स्वास उरला न या हृदया पार चिरले काळीज असे आस गहिवरला जगण्या हक्क दे आज नको देऊ अंत पारणं फेडलं लेकासवे तुझे बापा जन्मू दे मुलीला आजवर गौनत्व ग्रासलं हिंणत्व तिने न ब्र कधी तुझ्यावर उभ्या आयुष्या काढला ना तू काढू दिला पुत्री,पत्नी,मातेची मया का तोडतो? क्रूरतेची तग धरून काळ येईल गरज तिची तिच्यासाठी जीवनतव वेदना देईल कळेल का स्त्रीमन तुला भावना,दुःखे,सुखे अपार हृदयात त्या वाढू दे सुखानं बाळकोंबाला अंकुराचं रोपटं रोपट्याचं फळ होईल यशानंद जव लेकीचा प्रताप दिसेल सावित्री,मुक्ता,कल्पना, अन रमा ती होईलशी कर्तव्यात जणू पार मग सुखे अपार मानवजाती स्त्रीसवे नराचेही होईल परिवर्तन अश्या आशेला जर तू शुद्ध ठेवून जाग

***वास्तव अन् सत्य*** माणसानं सुख शोधलं सुखात मात्र दुःखानाचा येतोच पूर भरतीस हे वास्तव कोण जाणलं? सुखासाठी स्वतः दुःख साहुनी परक्याच्या सुखाला स्वसुख आजवरी कोण मानलं? ते माझं मी त्याचा अन् सर्वच हक्काचं हा हावरटपणा यातच दुःखडोंगरतलं तांडव साऱ्यांनी मांडलं माणसाचं माणसाच्या वागणुकीतली माणुसकी ओलांडूनी स्वस्वार्थकी स्वसुखकांड कांडले किंतु वास्तवातल्या सत्याच्या बुडाशी पारखुनी दुःखातल्या क्षणसुखांच्या शोधाशी तांडवध्येय कोण बांधलं? असत्याच्या आसरी स्वार्थाची ऐहिक तिजोरी माणसांतल्या चोरांनं आज वास्तव अन् सत्यच नाकारणं खरं ठाणलं एका नाण्याच्या बाजू दोन खरं तर वास्तव अन् सत्याचं भान वास्तवात सत्य नि सत्यातलं वास्तव खऱ्या नजरेत भिणलं ***शब्द सुळं*** स्वाभिमानाची शीरं लाचारीच्या उंबऱ्यात कशी आज टेकली काळानं येळ अशी उरावर ठेवली इतभर फक्त खळगी अख्या जगाची भूक असूनही सळसळणारं रक्तआव आज हिंमतीवर ठेपली काळजा चिरणारी वाणी घावासवे शब्द अबोल होऊनि शांत जाहलो निःशब्द जाचाची तरवारी टेचली दुष्परिस्थितीची जंतर बरची खसाखस वार करुनि स्वाभिमानाशी जयापराजयाची धार जशी हृदयावरी ठेवली सत्याच्या राजमार्गानं आज असत्याच्या वळवळणाऱ्या चिरा पार न्यायाशी पडल्या जणू काटेरी शब्द सुळं वाटेवरी ठेसली

★★★फेर्फ़ार★★★

"भुकेच्याखाली जाळ्ला जातोय
हिरोशिमी दारिद्र्याचा बारुद
आकांताचा रंग बेछूट रंगार्लेला
झोप्डीच्या कुशीत...
जव्हा विरही उन्हात घामालं डोळे फुटून येतात
वासनेची कहर शरीरं आतून नग्न करू लाग्तात अन
हिसक्ले,हिसळ्ले जातात तुर्रेबाज चाळे
नसानसांत ठास्लेल्या लाव्हाने अस्ते ती रात धुंद
जव्हा डस्तात शब्द काळजालं...कडकडून...
अन कबरीत्ला हिसोब व्हतो भावनेच्या बजारात
धुळीचे गाभ्रं भरव्तात कबरीचे मुक्के तोंड
चान्या,डल्ल्या वाळत जाताहेत कधीच्या
दोर्नीवर टांग्लेल्या फर्कत नाळबंद...
होतात इथं बिछान्यात्ले गुलाम राजरोस
हापाप्लेपनाची च्यादर छातीवर झाकत निर्लेपपनानं...
तोहमतीचं राजकारन बर्रबटून पिक्लेलं
नागिणीपरी काळ खेळ्तोय घटनांच्या शिखरांवरून
खरं त्त सादाळ्लेल्या ढोपरापुढं
नेमस्त मनाची भूमिका आस्ती ठिक्कुर
कोडसी झालेली झिळ्मिळी रंजीस तलवार
सिग्नलच्या कप्प्यात गुंढाळ्लेला मलमल वासनेचा वारू
अन मुक्त श्वासांची घर्घट फेर्फ़ार...
केलंय फ्लायओव्हर्सनं छप्पर आतड्याच्या पोटावर
उन्हांनं,वाऱ्यानं,थंडीनं मेलेत ढेकणं
अन निरंकुशाची इळे काप्तात गळा भोंगळ्या देहाचा..!"

***हुंकार***

नामांतराच्या चळवळीत "हुंकार" देणाऱ्या पोचिरामास...

"अरे त्याधीही तू मुक्त होतास
मोकळेचाकळे आभाळ न्याहाळणारा
आपल्याच पंखावर होता विस्वास ठेवत
आपल्याच हक्काच्या स्वाभिमानी भराऱ्या मारायला
कुठल्या हिर्वळीने खेचून घेतले नाही
ना कधी सखोल जलाशयाच्या व्याकुळतेने
तृप्त होतास
मुक्त होतास.....
तुझ्याच लालसेने घेघाट्या मारल्या कैक तू
अन झाला अस्थीपिंजर हिनकुला झिजत,कुजत
पराचे पांगुळलेले लुळेपण झेलत
आता याचना,दुःख,क्लांत पोखरून बसलाय
मोडून गेलेल्या पोकळ हाडकासारखा
तू दम जिरला म्हणालास अन दम जिरला इथेच
इथेच सगळ्या विश्वाने सोडला पसारा
तू सारं जिरवलं
सारं सारं.....
अन घेतले गलितगात्र हाती
ठिपक्यासारखा काळाच्या आभाळातून पडतांना
मोकळ्या जाणिवेसह हुंकार टाकतांना.....!"

**अन तुम्ही???***

"बळीराजाच्या पोटावर पाय देनाऱ्या
सडक्या येवस्थेशाहीच्या इरोधात
फुलेंनी सांगत्ल्या
सत्यमार्गस्थ 
केलाय जिण्याचाच संप
घेत्लंय खोरं खांदी
हराम्खोरीची घाण 
उपसाय्लं
अन 
धर्मांधतेचा टेना चेंदाय्लं
त्याचं मढं गाढाय्लं
झाल्या हुक्मि सत्तेचं
आंड ठेसाय्लं
हे रक्त तैय्यार हाय
अन तुम्ही....???"